فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیب‌زمینی به­ عنوان یکی از محصولات استراتژیک بخش کشاورزی، نقش اساسی در تأمین امنیت غذایی و اقتصاد روستایی دارد. استفاده بهینه از منابع انرژی در تولید آن، ضمن افزایش کارایی، هزینه‌ها را کاهش داده و به کاهش اثرات زیست‌محیطی و پایداری کشاورزی کمک می‌کند. بدین‌ ترتیب، هدف اصلی تحقیق حاضر اندازه‌گیری کارایی انرژی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در تولید سیب‌زمینی در مناطق روستایی شهرستان اردبیل با بهره ­گیری از رهیافت تولید مرزی تصادفی (تخمین تابع تولید ترانسلوگ همراه با مدل ناکارایی) است. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز با مصاحبه حضوری و تکمیل پرسش­نامه از 160 سیب‌زمینی‌کار منطقه در سال زراعی 02-1401 جمع ­آوری شد. سپس داده­ ها با استفاده از هم­ ارزهای استاندارد به میزان انرژی تبدیل شد. نتایج نشان داد که میانگین کارایی انرژی مزارع 86/15 درصد است. این نتیجه بیانگر آن است که در صورت استفاده بهینه و اصولی از منابع انرژی در تولید می­توان انرژی خروجی محصول را حدود 14 درصد افزایش داد. بر اساس نتایج حاصل از محاسبه کشش تولید نهاده‌ها، کشاورزان از عوامل بذر، کود شیمیایی و تراکتور در محدوده اقتصادی تولید بهره می‌گیرند. همچنین کشش تولید نیروی‌کار و سم بیانگر استفاده کمتر از حد بهینه این نهاده‌ها در فرایند تولید است. در مجموع، هرچند که سیب‌زمینی‌کاران از برخی نهاده‌ها به‌طور اقتصادی استفاده می‌نمایند، لیکن توصیه می‌شود که در راستای رعایت اصول و عملیات کشاورزی پایدار، مقادیر بهینه نهاده‌ها مدنظر زارعین منطقه قرار گیرد. برابر یافته‌های تحقیق، ‌عوامل سن، تجربه، سطح زیرکشت، مالکیت اراضی و شغل اصلی کشاورز دارای تأثیر معنی ­دار بر ­­کارایی است. بر همین اساس پرداختن به تولید در مزارع وسیع‌تر گامی عملی برای بهبود کارایی انرژی محصول سیب­زمینی محسوب می­شود؛ ضمن‌اینکه بهره‌گیری از توانایی و تجربه کشاورزان باسابقه و دارای شغل اصلی کشاورزی نیز عملاً به افزایش کارایی مصرف انرژی منجر خواهد شد.