فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف تحلیل نقش سواد مالی کارآفرینانه در توسعه فعالیت­های کشاورزی استان گلستان با بهره­ گیری از روش تحلیل مضمون انجام شد. داده ­ها و اطلاعات مورد نیاز تحقیق با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان دانشگاهی، کارشناسان مالی و کشاورزان کارآفرین در سال 1403-1402 گردآوری شد. یافته‌ها حاکی از آن است که شکاف‌های دانشی مالی شامل ضعف در تحلیل هزینه-فایده، مدیریت نقدینگی و پیش‌بینی ریسک‌های مالی منجر به تصمیم‌گیری‌های ناکارآمد در سرمایه‌گذاری و توسعه کسب ‌و کار می‌شود. عوامل فرهنگی و بومی ازجمله نقش سنت‌های محلی نظیر همیاری خانوادگی و گرایش به اجتناب از ریسک‌های مالی خارج از چارچوب‌های شناخته‌ شده نیز تأثیر بسزایی در رفتار مالی کشاورزان دارند. علاوه بر این، الگوی استفاده از ابزارهای مالی نشان داد که کشاورزان بیشتر به روش‌های سنتی تأمین مالی مانند وام‌های غیررسمی متکی هستند و علی‌رغم دسترسی به خدمات نوین بانکی، به آن­ها بی‌اعتمادند. این سه مضمون در تعامل با یکدیگر چارچوبی یکپارچه را شکل می‌دهند که نشان می‌دهد سواد مالی کارآفرینانه تنها به دانش فنی محدود نمی‌شود، بلکه تحت تأثیر ابعاد فرهنگی، روانی و اجتماعی- اقتصادی نیز قرار دارد. به ­عنوان مثال، کشاورزانی که از شبکه‌های محلی برای تأمین سرمایه اولیه استفاده می‌کنند، اغلب در درک و بهره‌گیری از ابزارهای مالی پیچیده مانند بیمه محصولات کشاورزی دچار مشکل می‌شوند. مدل پیشنهادی بر ضرورت ترکیب آموزش‌های مالی استاندارد با سازوکارهای بومی تأکید دارد، به گونه‌ای که علاوه بر پوشش مفاهیم پایه‌ای مانند مدیریت بدهی، با ارزش‌های جمع‌گرایانه جوامع روستایی نیز همخوانی داشته باشد. این مطالعه در بعد نظری، بیانگر ضرورت بازتعریف سواد مالی در بخش کشاورزی به ­عنوان پدیده‌ای چندبعدی (فنی-فرهنگی-روانی) است. از منظر کاربردی نیز پیشنهاد می‌شود نهادهای مالی و سیاست‌گذاران با طراحی محصولات مالی ترکیبی- که وام‌های بانکی را با سازوکارهای همیاری محلی تلفیق می‌کنند- و همچنین کارگاه‌های آموزشی متناسب با نیازهای واقعی کشاورزان، به بهبود تاب‌آوری اقتصادی و پایداری کارآفرینی در مناطق روستایی کمک کنند.