ضرورت‌های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولین مناطق روستایی استان کرمانشاه: یک رویکرد کیفی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری کارآفرینی، گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

4 دکتری کارآفرینی، گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.30490/rvt.2025.367385.1649
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی ضرورت‌های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولین در مناطق روستایی استان کرمانشاه انجام شد. پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از لحاظ روش پژوهش، کیفی و از نوع مطالعات اکتشافی بود. جامعه مورد مطالعه پژوهش را خبرگان دانشگاهی در رشته‌های کارآفرینی، اقتصاد، مدیریت کسب ‌و کار، روان­شناسی و علوم بهزیستی؛ کارشناسان بهزیستی و سازمان‌های ذی‌ربط که با امر اشتغال افراد معلول در ارتباط هستند؛ و نیز افراد معلول کارآفرین تشکیل دادند. نمونه‌گیری به­ روش نظری و هدفمند و از نوع گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شدند. روایی پژوهش با استفاده از روش­هایی نظیر درگیری طولانی‌مدت و مشاهده مداوم، انتخاب نمونه‌های مناسب، گردآوری و تحلیل هم­زمان داده‌ها و بازنگری توسط مشارکت‌کنندگان در پژوهش، در سال 1403 مورد تأیید قرار گرفت. پایایی پژوهش نیز، با استفاده از روش پایایی بازآزمون هولستی مورد تأیید قرار گرفت. با استفاده از فرایند کدگذاری باز، 81 کد اولیه، 15 مفهوم اصلی و 6 مقوله در راستای ضرورت‌های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولان، احصاء گردید. یافته ­های پژوهش حاکی از این بود که شش مقوله­ توجه به تفاوت‌های فردی افراد معلول، پایداری اقتصادی، کاهش مهاجرت، کاهش فقر و نابرابری اقتصادی، نیاز به برنامه ­ریزی برای تقویت زیرساخت‌های محلی و خدماتی، اجرای تعهدات قانونی و بین‌المللی، تأثیر بحران‌های طبیعی و اقلیمی و ضرورت بهره‌گیری از فرصت‌های شغلی موجود، از ضرورت‌های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولان ساکن در مناطق روستایی استان کرمانشاه است. به طور کلی، تقویت آموزش‌ها و کسب مهارت­های فنی­ و­ حرفه‌ای، ایجاد فرصت‌های کارآفرینانه و شغلی پایدار، تنوع در الگوهای کسب‌ و کار، اجرای اثربخش قوانین حمایتی و توانمندسازی روانی و مهارتی، می ­تواند در توانمندسازی کارآفرینانه معلولین مناطق روستایی تأثیرگذار باشد.