فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گرم شدن کره زمین یک موضوع مهم در چند دهه اخیر بوده و انتشار گازهای گلخان ه­ای به­ ویژه دی‏ اکسیدکربن یکی از مهم‏ترین دلایل تغییرات اقلیمی است. با توجه به نقش مهم دی‌اکسیدکربن در تغییرات اقلیمی، شناسایی عوامل مؤثر بر انتشار آن می‌تواند به طراحی راهبردهای مؤثر برای کاهش گازهای گلخانه‌ای و مقابله با گرم شدن زمین کمک کند. در این راستا هدف از انجام این مطالعه تعیین عوامل مؤثر بر انتشار دی‏ اکسیدکربن با تأکید بر بخش کشاورزی است. برای این منظور اطلاعات مورد نیاز طی سال‏های 1990 تا 2022 جمع­ آوری شد. بعد از بررسی ایستایی متغیرها، با استفاده از مدلARDL الگوی کوتاه‏ مدت و بلندمدت برآورد شد. نتایج این مطالعه نشان داد که در کوتاه ‏مدت و بلندمدت، تولیدات زراعی، دامی و جنگل، به ­همراه مصرف انرژی و رشد جمعیت تأثیر مثبت و معنی ‏داری بر انتشار دی ‏اکسیدکربن دارند. همچنین اگر چه دما در کوتاه‏مدت تأثیری بر انتشار دی‏ اکسیدکربن ندارد؛ اما در بلندمدت افزایش آن می ‏تواند منجر به کاهش انتشار شود. زیرا در بلندمدت، افزایش دما با تحریک سیاست‌های ‌زیست­ محیطی، بهبود فناوری و تغییر رفتار مصرفی می‌تواند موجب کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن شود، درحالی‌که در کوتاه‌مدت چنین تأثیری مشاهده نمی‌شود. همچنین افزایش بارندگی هم در کوتاه ‏مدت و هم بلندمدت منجر به کاهش میزان انتشار دی‏ اکسیدکربن خواهد شد. این یافته‌ها بیانگر نقش مهم اقلیم و منابع آب در مدیریت انتشار گازهای گلخانه‌ای و توسعه پایدار در ایران است. با توجه به تأثیر مثبت تولیدات زراعی، دامی و جنگلی بر انتشار دی‌اکسیدکربن، پیشنهاد می‌شود بهره‌وری تولید در این بخش‌ها با استفاده از فناوری‌های نوین و کم‌کربن افزایش یابد و شیوه‌های کشاورزی پایدار ترویج شود. با توجه به تأثیر مثبت مصرف انرژی و رشد جمعیت بر انتشار CO₂، بهینه‌سازی مصرف انرژی، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و مدیریت مصرف در کنار برنامه‌ریزی جمعیتی می‌تواند در کاهش انتشار مؤثر باشد. همچنین با توجه به نقش بلندمدت دما در کاهش انتشار، حمایت از سیاست‌های ‌زیست­ محیطی و ارتقای آگاهی عمومی برای انطباق با تغییرات اقلیمی توصیه می‌شود. در نهایت، با توجه به نقش کاهنده بارندگی بر انتشار، حفاظت از منابع آب و توسعه کشاورزی مبتنی بر بهره‌گیری بهینه از نزولات جوی باید مورد توجه قرار گیرد.