فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صنوبر گونه‌ای جنگلی با کارکردهای اقتصادی و ‌زیست ­محیطی کلیدی محسوب می‌شود که در مقیاس جهانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گونه از انعطاف‌پذیری اقلیمی و خاکی بالایی برخوردار بوده و توان رشد در شرایط متنوعی از گرمای شدید بیابان‌ها تا بادهای سهمگین مناطق کوهپایه‌ای را دارد. استان گیلان با برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، اقلیمی و نیروی انسانی، به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی کشت صنوبر در ایران شناخته می‌شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع، محدودیت‌ها و راهکارهای توسعه این صنعت در مناطق روستایی گیلان، با استفاده از رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه مبنایی انجام شد. جامعه آماری شامل صنوبرکاران پیشرو استان بود که با نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و منجر به انجام ۱۲ مصاحبه باز و نیمه‌ساختاریافته (با میانگین ۶۰ دقیقه) شد. داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد توسعه صنوبرکاری تحت ‌تأثیر شرایط علی (دسترسی به نهاده‌ها و کود، تأمین نهال‌های اصلاح‌ شده رایگان، حمایت‌های فنی و مالی دولت، تخصیص زمین)، شرایط مداخله‌گر (فساد در تخصیص اراضی دولتی، ناکارآمدی مسئولان محلی، نبود سازوکار قیمت‌گذاری، قوانین محدود کننده برداشت چوب) و شرایط زمینه‌ای (سازگاری اقلیمی/خاکی، سرمایه انسانی، گونه‌های پربازده، روش‌های علمی کشت، تنوع بازار فروش) است. در پایان، الگویی ارائه شد که چارچوبی کامل و جامع از عوامل مؤثر بر پیشرفت و توسعه زراعت صنوبر در استان گیلان را به تصویر می‌کشد. راهکارهای پیشنهادی شامل مانند انجام تحقیقات کاربردی و انتقال نتایج به صنوبرکاران، حمایت آموزشی و فنی از سوی جهاد کشاورزی و نهادهای مرتبط، ساماندهی و شفاف‌سازی قیمت‌گذاری چوب، توسعه صنایع وابسته و ایجاد زنجیره ارزش در منطقه، مدیریت صحیح اراضی و آمایش سرزمین، تسهیل تأمین زمین و رفع موانع حقوقی و اداری، برون‌سپاری به بخش خصوصی و کشت قراردادی، تشکیل انجمن‌های صنفی و تقویت تشکل‌های حرفه‌ای، بازنگری قوانین مرتبط با زراعت چوب و حذف مالیات‌های مضاعف بر درآمد صنوبرکاران خرده‌پا است.