بررسی کتب ریاضی دورة اول ابتدایی از منظرمؤلفه‌های سواد ریاضی به‌کمک مسائل با زمینة دنیای واقعی

نویسندگان

1 استادیار، گروه ریاضی، دانشکدة علوم، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری آموزش ریاضی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

doi
10.48310/pma.2023.2869
چکیده

هدف پژوهش حاضر که به روش تحلیل ‌محتوا انجام گرفته، ارزیابی مسائل کتب ریاضی دورة اول ابتدایی از منظر مؤلفه ­های سواد ریاضی به­ کمک مسائل با زمینة دنیای واقعی است. توانایی برقراری ارتباط میان دنیای واقعی و دنیای ریاضی یا همان سواد ریاضی، به کمک مسائل با زمینة دنیای واقعی یا همان مسائل زمینه ­مدار ارتقا می ­یابد که در این پژوهش بر اساس ترکیبی از چارچوب­های مطرح‌شده در پژوهش ­ها بررسی شدند. جامعة آماری کتاب­ های ریاضی پایه‌های اول، دوم و سوم ابتدایی و حجم نمونه با جامعه برابر است. ابزار پژوهش چک­ لیست­ های تحلیل محتوایی است که روایی صوری و محتوایی آن به تأیید متخصصان و معلمان با­تجربه رسیده است و پایایی آن نیز به ­وسیلة فرمول هولستی تأیید شد. نتایج نشان داد به ­طور کلی، 71/26 درصد از مسائل مطرح‌شده در این سه کتاب درسی، زمینه ­مدار بوده و تعداد آن­ها با افزایش پایة تحصیلی رشد می ­کند. مسائل کاربرد استاندارد با 71/24 درصد بیشترین نوع مسائل زمینه­ مدار مطرح‌شده در این کتب بوده است و از لحاظ سطح ارتباط با دنیای واقعی بیشتر به مسائل با زمینة ­جداشدنی شباهت دارند. هیچ مسئلة مدل­ سازی (بالاترین سطح) و یا مسئله با زمینة غیر معقول (پایین ­ترین سطح) نیز در این کتب مطرح نشده است. پراکندگی مسائل این سه کتاب، از نظر تنوع زمینه و فرایندهای ریاضی نیز متنوع است و مسائل با موضوع زمینة شخصی و فرایند به­کارگیری بیشترین تکرار را داشته ­اند. در نهایت، مسائل زمینه­ مدار این کتب درسی با استاندارد مطرح‌شده در مطالعات بین­ المللی سواد ریاضی مقایسه شده است، که در برخی موارد از تطابق مناسبی برخوردار بوده و در برخی موارد با این استاندارد­ها فاصله دارد. نتایج این پژوهش می­تواند متخصصان آموزشی را جهت ارزیابی کتب درسی و بهبود سطح سواد ریاضی دانش­­ آموزان یاری کند.