فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل و تبیین سطوح پایداری معیشت روستایی می‏تواند نقش مؤثری در سیاست ­گذاری و برنامه‌ریزی توسعه پایدار روستایی ایفا کند. این تحقیق با هدف سنجش میزان پایداری معیشت روستایی کشاورزان خرده ­مالک در استان‏های البرز، گیلان، هرمزگان و یزد انجام شد. جامعه آماری این تحقیق سرپرستان خانوار شاغل در کشاورزی خرده­ مالک (481096=N) بودند که با استفاده از فرمول کوکران 500 نفر از آنان به­ عنوان نمونه از طریق نمونه ‏گیری با انتساب متناسب مورد مطالعه قرار گرفتند. برای سنجش میزان پایداری معیشت روستایی در کل 38 شاخص، شامل 10 شاخص اقتصادی، 11 شاخص اجتماعی، 10 شاخص محیطی و 7 شاخص نهادی در سطح استان‏های چهارگانه فوق ارزیابی شد. این شاخص ‏ها با‌ روش استاندارد کردن، رفع اختلاف مقیاس شدند و سپس با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی، وزن شاخص‌ها محاسبه و در آن­ها اعمال شد. در انتها، شاخص ترکیبی پایداری معیشت روستایی برای استان‏های مورد مطالعه محاسبه شد. نتایج تحقیق نشان داد که 72/4 درصد از سرپرستان خانوار کشاورزان خرده ­مالک مورد مطالعه در وضعیت ناپایداری معیشت قرار دارند. به گونه ‏ای که استان گیلان ازنظر میزان پایداری معیشت با شاخص ترکیبی 0/273 در رتبه اول، استان هرمزگان با شاخص ترکیبی 0/017-در رتبه دوم، استان البرز با میزان 0/092-در رتبه سوم و استان یزد با شاخص ترکیبی 0/196- در رتبه چهارم قرار گرفته است. نتایج سنجش میزان پایداری معیشت روستایی بر اساس طیف پرسکات آلن نشان داد که استان گیلان نسبت به بقیه استان‏ها دارای وضعیت بهتری است، هرچند که نرخ پایداری معیشت در این استان هم در وضعیت ایده ‏آلی قرار ندارد و ناپایدار بالقوه است. استان‏های البرز، هرمزگان و یزد هم ازنظر پایداری معیشت در شرایط ناپایدار بالفعل قرار دارند. در رابطه با توصیه سیاستی این تحقیق نیز پیشنهاد می ‏شود بخش ترویج غیر زراعی در کنار ترویج کشاورزی در سازمان‏ های کشاورزی، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تأسیس شود.