موسیقی کلمه و آهنگ کلام در کتاب «روزها
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه فرهنگیان
doi
چکیده
«روزها»، سرگذشت زندگی محمّدعلی اسلامی ندوشن است که در چهار جلد با نثری شیوا و ادبی نوشته شده است. نثر اسلامی ندوشن در «روزها»، همچون کلام او در وقت سخن گفتن طنین خاصّی دارد؛ در برخی جملهها، تلفّظ برخی واژهها و ترکیبات بسیار گوشنواز است و تعداد درنگهای بعد از «واحدهای آهنگین» قابل توجّه است. ساختار جمله و واژگان در «روزها» نمایانگر آن است که اسلامی ندوشن از شیوههایی بهره برده است تا آهنگ کلامش برجسته و دلنشین شود. در این مقاله با روش تحلیل و توصیف نشان داده میشود که در «روزها»، از واژههایی بهره برده شده است که ظرفیّت آفرینش موسیقی کلام را در حدّی فراتر از واجآرایی و در مواردی نزدیک به مرزهای نظم عروضی دارد. شگرد دیگری که اسلامی ندوشن برای رونق آهنگ کلام از آن بهره برده است توجّه به «درنگ» و تغییر جای «تکیه» است؛ چنانکه خواننده آهنگ تازهای از عبارات این کتاب میشنود. در این مقاله گزینش واژگان به عنوان عامل موسیقی ساز و «تکیه» و «درنگ» به عنوان دو عامل که در لحن و آهنگ کلام مؤثّر واقع شدهاند بررسی شده است.