طراحی الگوی پارادایمی توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی با تأکید بر نقش جهتگیری استراتژیک و سرمایه فکری سبز (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان شاهرود)
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.30490/rvt.2024.365135.1583چکیده
واحدهای کارآفرین در حوزه گردشگری روستایی به دلیل نداشتن جهتگیری مناسب و استفاده نامطلوب از سرمایههای فکری در حفظ قابلیتهای خود در کسب مزیت رقابتی و مقابله با رقبا، با مشکلاتی مواجهند. عوامل متعددی بر دستیابی واحدهای کارآفرین گردشگری به مزیت رقابتی تأثیرگذار است که از مهمترین این عوامل میتوان به شناخت نیاز بازار گردشگری و خواستههای گردشگران و پاسخگویی مناسب و به موقع به این نیازها و خواستهها با توجه به منابع موجود اشاره کرد. بر این اساس سرمایههای نامشهود جهتگیری استراتژیک و سرمایه فکری در این زمینه بسیار کاربردی هستند. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگو و تبیین نقش پیشایند جهتگیری استراتژیک و سرمایه فکری بر کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در روستاهای شهرستان شاهرود انجام گرفته است. روش پژوهش، ماهیت اکتشافی دارد و ازنظر هدف، بنیادین است. جامعه آماری مورد مطالعه، 15 نفر از خبرگان و فعالین حوزه کارآفرینی گردشگری روستایی در شهرستان شاهرود است. نمونهگیری بهصورت هدفمند و گلوله برفی انجام شد. بهمنظور تجزیه و تحلیل دادهها از روش تئوری دادهبنیاد و برای گردآوری دادهها از مصاحبه عمیق استفاده شد. یافتههای تحقیق عبارت است از شناسایی ابعاد آیندهگرایی، بازارگرایی، هزینهگرایی، یادگیریگرایی، رسمیتگرایی، برندگرایی، نوآوریگرایی، کارآفرینیگرایی و در نهایت سلطهگرایی. براساس یافتههای پژوهش، مقوله آیندهگرایی درزمینه شرایط علی، مقوله بازارگرایی، درزمینه پدیده اصلی و مقوله هزینهگرایی و یادگیریگرایی در رابطه با شرایط مداخلهگر شناسایی شد. مقوله رسمیتگرایی در بخش بستر حاکم و مقولههای برندگرایی، نوآوریگرایی و کارآفرینیگرایی در رابطه با راهبرد اصلی شناسایی شدند. لازم به ذکر است که سلطهگرایی در بازار، پیامد اصلی این الگو بود.
