ارزیابی تغییرات اقلیمی بین‌ زمان حال و پلئیستوسن و بازسازی شرایط اقلیمی گذشته با استفاده از شاخص‌های ژئومورفیک(نمونه موردی: حوضه دشت ابراهیم آباد-یزد)

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2 دانشگاه یزد

3 دانشگاه یزد

doi
چکیده

ایران مرکزی در حال حاضر از شرایط آب‌وهوایی گرم و خشک و بعضاً بسیار خشک برخوردار است. بااین‌وجود، آثار لند فرم‌های موجود در منطقه حاکی از آب‌وهوای بسیار سردتر و البته مرطوب­تری درگذشته است. هدف این پژوهش ارزیابی شرایط اقلیمی گذشته و محاسبه تفاوت­های آن با شرایط دمایی و بارشی حال حاضر است. برای انجام این تحقیق، از نقشه­های توپوگرافی 50000/1، نقشه زمین‌شناسی 100000/1، عکس‌های هوایی، نقشه رقومی ارتفاعی زمین باقدرت تفکیک 20 متر، گوگل ارث و نرم‌افزارهای Excel، GIS، سامانه GPS و همچنین بررسی­های میدانی استفاده شد. یافته‌ها حاکی از آن است که برف­مرزها در این منطقه برحسب روش‌های رایت و پورتر در ارتفاع حدود 2200 متری و خط تعادل آب و یخ نیز در سه‌طبقه ارتفاعی 1570 متر، 1700 و 1800 متر قرار داشته است که احتمالاً مربوط به شکل­گیری سه دوره‌یخچالی یا دست‌کم پسروی یخچال­ها در سه دوره متناوب بوده است. مقایسه نقشه‌های هم­دمای حال و گذشته حاکی از تفاوت دمایی 14.4 درجه سانتی‌گراد دارد. درواقع، متوسط دمای حال حاضر 11.4 درجه بوده اما این میزان برای گذشته 3- درجه بوده است که این مقدار نیز در ارتفاعات مختلف نیز تغییر می­کرده است به‌گونه‌ای که بین 10- در ارتفاعات تا 4.1 در بخش پایین‌دست حوضه متغیر بوده است. ازنظر شرایط بارش نیز، مقایسه نقشه­های هم­بارش حال و گذشته نشان می­دهد که بارش گذشته در حدود 350 میلی­متر (2.5) برابر بیشتر از حال حاضر بوده است که با افت دمایی 14 درجه سانتی‌گراد، قاعدتاً بیشتر بارش‌ها به‌صورت برف نیز می­باریده است.