ارزیابی مقایسه‏ای الگوریتم‏های تصمیم‏گیری چند معیاره WLC، OWA، VIKOR و MABAC در پهنه‏بندی خطر زمین‏لغزش مطالعه موردی: حوضه گیوی‏چای استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22059/jphgr.2022.333658.1007656
چکیده

هدف از این پژوهش پهنه‏بندی حوضة گیوی‏چای، واقع در استان اردبیل، به لحاظ رخداد زمین‏لغزش، با استفاده از الگوریتم‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره است. در این راستا عوامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، لیتولوژی، کاربری اراضی، فاصله از گسل، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه و بارش به‏عنوان متغیر‏های تأثیر‏گذار بررسی شدند. نخست، لایه‏های اطلاعاتی معیار‏ها در GIS تهیه شد. ارزش‏گذاری و استاندارد‏سازی لایه‏ها با استفاده از تابع عضویت فازی و وزن‏دهی معیار‏ها با بهره‏گیری از روش CRITIC انجام گردید. با توجه به اینکه در سال‏های اخیر برای مطالعة زمین‏لغزش از رو‏ش‏های MCDM استفاده  فراوانی می‏شود، در این مطالعه نیز تحلیل و مدل‏سازی نهایی با استفاده از روش‏های تصمیم‏گیری چندمعیارة WLC، OWA، VIKOR، و MABAC انجام شد. با توجه به نتایج مطالعه، به‏ترتیب عوامل شیب با وزن 16/0، لیتولوژی با وزن 15/0، و کاربری اراضی با وزن 13/0 در وقوع زمین‏لغزش حوضه بیشترین نقش را دارند. همچنین، طبق نتایج حاصله، به‏ترتیب، با توجه به الگوریتم‏های WLC، OWA، VIKOR، و MABAC، 55/23، 66/07، 15/41، و 56/31 درصد از مساحت حوضه، در طبقة بسیار پُرخطر و 01/33، 95/36، 73/21، و 36/30 درصد در طبقة پُرخطر قرار دارند. با توجه به نتایج صحت‏سنجی، مساحت زیر منحنی ROC، برای روش‏های WLC، OWA، VIKOR، و MABAC به‏ترتیب 72/0، 73/0، 85/0، و 76/0 محاسبه شد. بنابراین، دقت روش‏های OWA، WLC، و MABAC خیلی ‏خوب و دقت روش VIKOR عالی است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر، با معرفی مناطق دارای احتمال وقوع بالای زمین‏لغزش، می‏تواند راه‏گشایی برای اعمال مدیریت بهتر و علمی‏تر مدیران و برنامه‏ریزان ذی‏صلاح در این زمینه شود.

کلیدواژه‌ها