تاب‌آوری کالبدی ساختمان‌ها در برابر زلزله در مناطق زلزله‌زده شهرستان اندیکا

نویسندگان

1 پژوهشگر پسا دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.30490/rvt.2023.360141.1491
چکیده

هدف پژوهش ارزیابی میزان تاب­ آوری کالبدی مناطق روستایی در مواجهه با زلزله است. سازه تاب­ آوری کالبدی مسکن در پنج مؤلفه تاب­ آوری مکانی، قانونی، سازه ­ای، کارکردی و تصویر ذهنی به کمک 36 شاخص در طیف لیکرت کمی شد. ابتدا نه روستا (تعداد 1726 خانوار) در سطح شهرستان اندیکا با بیشترین آسیب ­پذیری در مواجهه با زلزله شناسایی شدند. سپس با استفاده از فرمول کوکران 256 واحد به ­عنوان نمونه تعیین شد و به کمک سرپرستان خانوار ساکن در آن­ها، ابزار پژوهش تکمیل شد. پایایی پرسش­نامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در سازه تاب­ آوری 0/95  و مطلوب ارزیابی شد. پس از جمع­ آوری اطلاعات و ترتیب داده­ ها از روش آمار توصیفی و استنباطی (آزمون­ های همبستگی پیرسون و اسپیرمن و همچنین آزمون t) استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین کلیه ابعاد تاب ­آوری کالبدی مسکن (به جزء بُعد مکانی و سازه­ای) و سازه تاب­ آوری با میانگین 2/99 به طور معنی ­داری پایین ­تر از میانه نظری و در حد کم تا متوسط ارزیابی شده است. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که تمامی مقادیر احتمال آزمون جهت ارتباط بین شاخص‌های ابعاد قانونی، تصویر ­ذهنی، کارکردی، سازه­ای و مکانی با متغیر تاب ­آوری کالبدی مسکن دارای سطح معنی­ داری کمتر از 0/01 است؛ درنتیجه بین این شاخص ­ها و متغیر تاب ­آوری کالبدی مسکن روستایی همبستگی مستقیم وجود دارد. با توجه به نتایج پژوهش، بایستی اقداماتی در سطح وسیع در نواحی روستایی در جهت بهسازی و مقاوم­ سازی اماکن مسکونی بر اساس مقررات ساختمانی انجام گیرد. در غیر این صورت در زمان وقوع مخاطرات طبیعی از جمله زلزله، بخش زیادی از جمعیت دچار آسیب جدی خواهند شد.