تنوع یا یکسانی در برنامه ریزی درسی و آموزشی

نویسندگان

1 استاد گروه ریاضی، دانشگاه زنجان

doi
چکیده

یکی از مسئله­ های همیشه مطرح و حساس فرهنگ ملی در هر کشوری و از جمله کشور ما آموزش و محتوای آموزشی دوره­ های تحصیلی از سطح عمومی و پایه ­ای تا دوره­ های تخصصی و دانشگاهی است. در دامنۀ این بحث یکی از عناوین مورد توجه موضوع «برنامه ­ریزی یکسان» یا «تنوع و تکثر درسی و آموزشی» برای هر یک یا تمام این حوزه­ هاست. این نوشته نقد و نظری در این ­باره است. نگارنده معتقد است که فرصت تنوع بخشیدن به برنامه­ های درسی و آموزشی، در چارچوب­ ها و مناسبات روشن و شفاف ملی، به ­ویژه در حوزۀ آموزش ­های تخصصی و پیشرفته دانشگاهی که رویکردها، تخصص­ها، علاقه ­ها و نیازمندی­ ها ریز و پرشاخ و برگ هستند یکی از مسیرهای خلاق و پیشران توسعه و تعمیق علم، خلاقیت و کارآمدیست و یکی از مصداق ­ها و تجلی­گاه ­های اعتماد به و انتظار از «استقلال علمی دانشگاه ­ها». با این هدف­گذاری روشن در زمینۀ آموزش ­های تخصصی، رویکرد این نوشته، بیشتر یک نگاه و تفسیر دانشگاهیست تا مضمونی در حوزۀ فرهنگ و آموزش عمومی (که متعلق به پیش از دانشگاه است) و بنابراین تنها در این چارچوب قابل ارزیابی و نقد است. در این محدوده، اشاره­ های گاه ­به­ گاه متن به تجربه ­هایی در حوزۀ آموزش­ های عمومی تنها از برای توجه به مثال­ها و مصداق­ ها­ی عینی و آشنا و در دسترس است و نه تمرکز و هدف­گیری تحلیلی و تفسیری. در فرصت این نقد و بررسی این فرض مهم که تناسب­ های موضعی «تنوع ­بخشی در برنامه ­ریزی درسی و آموزشی» در هر موقعیت و رشته و تخصصی باید توسط اهل فن خود سنجیده و سود و زیان و راهکارهای اجرایی مناسبش پیشنهاد و تشریح شوند، مورد تردید نیست. نتیجه آنکه در طرح این گفت ­وگو، یک فرض هم آن است که لوازم، مقتضیات و تخصص ­های مورد نیاز حوزۀ عمل و اجرا، خود بحث و موضوع مستقلی نیازمند تأملات و گفت­ وگوهای متفاوتی است.