تحلیل محتوای کتاب‌های علوم دورة اول ابتدایی بر اساس میزان توجه به مهارت‌های فرایند علمی با روش آنتروپی شانون

نویسندگان

1 گروه علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش علوم ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی شیراز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش علوم ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی شیراز، ایران

doi
10.48310/pma.2023.2872
چکیده

هدف کلی تحقیق حاضر تحلیل محتوای کتاب‌های درسی علوم دورة اول ابتدایی از نظر میزان توجه به مهارت‌های فرایندی است. جامعة آماری مشتمل بر کتاب‌های درسی علوم دورة اول ابتدایی بود و کل جامعة آماری برای نمونه در نظر گرفته شده است. در این تحقیق علاوه بر تحلیل داده‌ها در سطح آمار توصیفی از روش آنتروپی شانون برای ارزیابی ضریب اهمیت مؤلفه‌های مربوط به مهارت‌های فرایندی استفاده شد. واحدهای مربوط به مهارت‌های فرایندی شامل مهارت‌های مشاهده، برقراری ارتباط، اندازه‌گیری و کاربرد ابزار، آزمایش‌کردن، استنباط‌کردن، فرضیه‌سازی، پیش‌بینی، طراحی تحقیق، نتیجه‌گیری و طبقه‌بندی در متن و تصاویر کتاب‌های درسی علوم تجربی دورة اول ابتدایی است. نتایج تحقیق نشان داد از مجموع 578 واحد ثبت‌شده، بیشترین تکرار مربوط به مؤلفة برقراری ارتباط با 192 واحد (21/33 درصد) و مشاهده با 168 واحد (06/29 درصد) اختصاص یافته است، و کمترین تکرار مربوط به مؤلفه‌های پیش‌بینی با 9 واحد (56/1 درصد) و طراحی تحقیق با صفر واحد (0 درصد) است. بیشترین مقادیر ضریب اهمیت مؤلفه‌های فرایندی در علوم دورة اول ابتدایی نیز مربوط به مؤلفه‌های برقراری ارتباط و نتیجه‌گیری (115/0) بوده و مؤلفه‌های فرضیه سازی (101/0) و طراحی تحقیق (0) در رتبة آخر قرار دارد. در مجموع، مؤلفة طراحی تحقیق در کتاب‌های درسی علوم تجربی دورة اول مورد بی‌توجهی قرار گرفته است و این خود عاملی بر نامتوازن‌بودن مؤلفه‌های مهارت‌های فرایندی در کتاب درسی ذکر شده است.