سنخشناسی زیارت؛ مطالعهای در میان زایران حرم رضوی
نویسندگان
1 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه علوم انتظامی امین
doi
10.22034/jsi.2019.37915چکیده
در جامعهشناسی دین، مطالعه شاخصها و گونههای دینورزی و تجارب دینی اهمیت ویژه دارد. بر این اساس، تمایز بین گونههای مختلف زیارت و بهبیان دیگر، سنخشناسی انواع تجربههای زیارت، محور اصلی این مطالعه تجربی کیفی بودهاست. برای این مطالعه، از تکنیک مصاحبه و مشاهده میدانی استفاده شده است. 28 مصاحبه با زایران حرم امام رضا (ع) انجام شد. در چارچوب مفهومیِ پژوهش از نظریه ویلیام جیمز در تعریف تجربه دینی، و در تعریفِ وجوه مختلفِ مفهوم تجربه زیارت بر اساس تلفیقی از مدلهای بومی سنجش دینداری، سه بعد اندیشهها (باورها)، کنشها (اعمال) و احساسات و عواطف در نظر گرفته شدهاست. یافتهها نشاندهنده تنوعی از تجربههای دینی در هر سه بعد تجربه زیارت بوده است. بر این اساس پنج سنخ «زیارت سنتگرا- عادتگرا»، «زیارت شریعتگرا- مناسکگرا»، «زیارت عاطفهگرا-معناگرا»، «زیارت مبادلهگرا-کارکردگرا» و «زیارت عقلانیتگرا-بازاندیش» بر اساس میزان حضور و بروز شاخصهای مختلف تجربه زیارت، شناسایی و از هم متمایز شدند.
