فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معاهدات پرشمار ناظر بر حوزه حقوق بشر، تعهدات حقوقی صریحی در راستای احترام و رعایت حقوق بشر و آزادی‌های اساسی نسبت به کلیه افراد تحت صلاحیت سرزمینی دولت‌ها بر عهده آن‌ها گذاشته است. با این ‌حال ممکن است وجود وضعیت اضطرار عمومی با مقیاس وسیع، دولت‌ها را در شرایط خاصی قرار دهد که قادر به ایفای برخی تعهدات حقوق بشری خود نباشند. نظام بین‌المللی حقوق بشر به‌ منظور احتراز از سرگشتگی حقوقی دولت‌ها در چنین مواقعی با تعبیه سازوکار حقوقی کوشیده است تا موارد نقض حقوق بشر را به حداقل کاهش دهد. می‌توان شیوع پرشتاب کووید-19 را یکی از مصادیق تحقق وضعیت اضطرار عمومی که حیات کلیه ابنای بشر را تهدید می‌نماید قلمداد کرد. بر همین اساس دولت‌های متعددی از طریق اعلام وضعیت اضطراری، اقدام‌ها و تدابیری برای تخطی از معاهدات حقوق بشری اتخاذ کرده‌اند. مقاله حاضر در صدد تدارک پاسخ به این پرسش است که تخطی دولت‌ها از معاهدات حقوق بشری تابع چه رژیم حقوقی‌ای است و چگونه می‌توان کاستی‌ها و نارسایی‌های آن را به‌ویژه در عصر همه‌گیری جهانی کووید-19 اصلاح کرد؟ فرضیه نوشتار پیش رو این است که رژیم حقوقی موجود، علی­رغم وجود نقاط قوت حقوقی، کاستی‌ها و کمبودهایی نیز دارد. یافته‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که امکان تخطی دولت‌ها از برخی تعهدات حقوق بشری در قالب قید تخطی وجود دارد. با این‌ حال، اعمال برخی اصلاحات در رژیم حقوقی موجود، ضروری به نظر می‌رسد.