بررسی ظرفیت‌ها و تنگناهای توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه با تأکید بر معیشت‌های جایگزین

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران.

doi
10.30490/rvt.2021.351401.1251
چکیده

در این پژوهش به‌منظور بررسی ظرفیت‌ها و تنگناهای روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه از الگوهای SWOT و QSPM استفاده و در مجموع 40 عامل درونی (نقاط قوت و ضعف) و 30 عامل بیرونی (فرصت‌ها و تهدیدها) مطالعه شد. نتایج نشان داد که نهال و بذور گواهی‌شده، نظام نوین ترویج و توانمندسازی زنان و صنایع تبدیلی چهار نقطه برتر اقدامات انجام یافته و در دست اجرا در روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه بوده و از میان محصولات معرفی شده به‌عنوان کشت‌های جایگزین، کشت زعفران و گیاهان دارویی از جایگاه برتری برخوردار هستند. بر اساس یافته‌های پژوهش، سنتی بودن فرآیند تولید، اتلاف منابع آب، برداشت آب از سفره‌های زیرزمینی و وجود باغ‌های درجه 2 و 3 مهم‌ترین نقاط ضعف موجود هستند. رتبه‌بندی فرصت‌ها بیانگر آن بود که وجود تقاضا برای محصولات کشاورزی، تنوع تولیدات باغی، دانش‌آموختگان کشاورزی و اراضی مستعد، برترین فرصت‌های موجود در روستاهای حاشیه دریاچه ارومیه می‌باشند. طبق یافته‌های مطالعه عواملی چون فرسایش خاک، کمبود آب، کاهش حاصلخیزی خاک و پائین رفتن سطح آب‌های زیرزمینی از جمله عواملی هستند که معیشت را در روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه مورد تهدید جدی قرار داده‌اند. با توجه یافته‌های پژوهش و برتری عوامل داخلی در مقایسه با عوامل بیرونی و همچنین برتری نقاط قوت به نقاط ضعف و فرصت‌ها در مقایسه با تهدیدها استراتژی کلی بخش کشاورزی در روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه برای بهبود معیشت، رویکردی تهاجمی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها