هم زمانی تغییرات مکانی واچرخند عربستان در تراز 850 hPa با بارش های اکتبر تا مارس در ایران
نویسندگان
1 دانشیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 کارشناس ارشد اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 دانشجوی دکتری اقلیمشناسی، گروه جغرافیایی طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jphgr.2022.330917.1007647چکیده
واچرخند عربستان یکی از مؤلفه های گردش جوی مؤثر بر بارش دورة سرد ایران است. هدف از این تحقیق بررسی موقعیت جغرافیایی این واچرخند در تراز 850 ﻫ.پ (هکتوپاسکال) همزمان با بارش های ماهانة دورة سردِ ایران است. برای این هدف، از داده های بارش بازکاوی شدة پایگاه interim ERA مرکز پیش بینی های میانمدت اروپا (ECMWF) و جوی مرکز ملی پیش بینی های محیطی و پژوهشهای جوی ((NCEP/NCAR استفاده شد. موقعیت جغرافیایی مرکز واچرخند در روزهای بارشی استخراج شد. نتایج پژوهش نشان داد در روزهایی با بارش سبک، متوسط، و سنگین بهترتیب 2/80، 3/67، و 8/41 درصد از روزها واچرخند عربستان دارای مرکز بستة مستقل بوده است. همزمان با رخداد بارش در ایران فراوانی مراکز واچرخندی بر ساحل جنوب شرقی شبه جزیرة عربستان و دریای عرب متمرکز بوده است. اما بیشینة دریافت بارش (بارش سنگین) در ایران زمانی است که واچرخند در محدودة دریای عرب مستقر باشد. به طور کلی، حرکت شرقسوی واچرخند و استقرار آن بر روی دریاهای عرب و عمان با توجه به سازوکار گردش جوی حاکم مناسبترین الگو برای انتقال رطوبت به سامانه های بارشی ورودی به ایران است. در کل، می توان گفت موقعیت این واچرخند و جا به جایی آن به خصوص به سمت شرق و شمال شرق، با میزان و موقعیت پهنة بارشی ایران ارتباط مستقیمی دارد.