هم‏ زمانی تغییرات مکانی واچرخند عربستان در تراز 850 hPa با بارش‏ های اکتبر تا مارس در ایران

نویسندگان

1 دانشیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 کارشناس ارشد اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیایی طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2022.330917.1007647
چکیده

واچرخند عربستان یکی از مؤلفه‏ های گردش جوی مؤثر بر بارش دورة سرد ایران است. هدف از این تحقیق بررسی موقعیت جغرافیایی این واچرخند در تراز 850 ﻫ‏.پ (هکتوپاسکال) هم‏زمان با بارش‏ های ماهانة دورة سردِ ایران است. برای این هدف، از داده‏ های بارش بازکاوی‏ شدة پایگاه interim ERA مرکز پیش ‏بینی ‏های میان‏مدت اروپا (ECMWF) و جوی مرکز ملی پیش ‏بینی ‏های محیطی و پژوهش‏های جوی ((NCEP/NCAR استفاده شد. موقعیت جغرافیایی مرکز واچرخند در روزهای بارشی استخراج شد. نتایج پژوهش نشان داد در روزهایی با بارش سبک، متوسط، و سنگین به‏ترتیب 2/80، 3/67، و 8/41 درصد از روزها واچرخند عربستان دارای مرکز بستة مستقل بوده است. هم‏زمان با رخداد بارش در ایران فراوانی مراکز واچرخندی بر ساحل جنوب‏ شرقی شبه ‏جزیرة عربستان و دریای عرب متمرکز بوده است. اما بیشینة دریافت بارش (بارش سنگین) در ایران زمانی است که واچرخند در محدودة دریای عرب مستقر باشد. به‏ طور کلی، حرکت شرق‏سوی واچرخند و استقرار آن بر روی دریاهای عرب و عمان با توجه به سازوکار گردش جوی حاکم مناسب‏ترین الگو برای انتقال رطوبت به سامانه ‏های بارشی ورودی به ایران است. در کل، می ‏توان گفت موقعیت این واچرخند و جا به‏ جایی آن به ‏خصوص به سمت شرق و شمال‏ شرق، با میزان و موقعیت پهنة بارشی ایران ارتباط مستقیمی دارد.