فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آ آب عامل اصلی تضمین‌کننده پایداری نظام‌های اجتماعی-اکولوژیکی موجود در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. با وجود این، تغییر اقلیم و مدیریت ناپایدار منابع آب موجب بروز کم‌آبی در این مناطق شده است. به‌منظور حفظ توازن میان نیاز بخش کشاورزی به آب و ظرفیت منابع هر منطقه، بررسی رابطه بین آب، تولید و جمعیت ضروری است. لذا این پژوهش با هدف واکاوی تأثیر تغییرات کمی و کیفی آب بر تولیدات کشاورزی و جمعیت روستایی در دشت فیروزآباد فارس انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق بانک اطلاعاتی سازمان‌های جهاد کشاورزی و آب منطقه‌ای و نیز درگاه آمار ایران گردآوری شد. یافته‌ها نشانگر کاهش شدید ظرفیت منابع آب کشاورزی است؛ اما آسیب‌پذیری آب در منطقه یکسان نبوده و می‌توان کشاورزان را به سه گروه دارای دسترسی کم، متوسط و زیاد به آب تقسیم‌بندی نمود. با این حال، تحلیل سری زمانی نشان‌دهنده این است که ادامه روند کنونی مدیریت آب مزرعه به کاهش دسترسی هر سه گروه به آب خواهد انجامید. همچنین یافته‌های حاصل از تحلیل رگرسیون مؤید پیوند آب و تولید کشاورزی است. به‌نحوی‌که کاهش آب کشاورزی به‌همراه تنزل در میزان نزولات جوی، کاهش مصرف کود و سموم شیمیایی و همچنین ضریب مکانیزاسیون به افت میزان تولید محصولات زراعی انجامیده است. از سوی دیگر، میان آب و جمعیت روستایی نیز رابطه‌ای انکارناپذیر وجود دارد. به‌نحوی‌که تراکم جمعیت در روستاهای دارای دسترسی زیاد به آب در طول زمان افزایش یافته است. بر مبنای یافته‌ها، توصیه‌هایی برای ارتقای بهره‌وری آب، تولید و حفظ توازن آب و جمعیت ارائه شده است.