تحلیل فضایی روند تابش موج بلند خروجی زمین در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه آب و هواشناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی ماهواره ای، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استاد گروه آب و هواشناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 استاد گروه آب و هواشناسی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان. سنندج، ایران
doi
10.22059/jphgr.2021.330036.1007643چکیده
بررسی رفتار و تغییر عناصر اقلیمی بـه دلیل شناخت تغییرات آب و هوایی در سال های اخیر مـورد توجـه متخصصان حوزة اقلیم شناسی بوده است. روند از مؤلفه های بسیار مهم یک سری است و میتواند نشان دهندة سیر وضعیت اقلیمی هر منطقه باشد. در این پژوهش روند تغییرات هفده سـال تابش موج بلند خروجی زمین طی بازة زمانی 2003-2019 به کمک آزمـون ناپـارامتری مـن- کنـدال برای هر یاخته بررسی شد و نرخ تغییرات با استفاده از آزمـون تخمـین گـر شیب سن به دست آمد. از روش آمارة لکه های داغ (G) برای تهیة نقشة خوشه های سرد و گرم استفاده شد. نتایج به دست آمده در مقیاس سالیانه حاکی از نبود روند معنادار است، ولی ناهنجاری های ماهانه و فصلی کاملاً آشکار است. به طور کلی، روند غالب در بیشتر ماه های تابستان، پاییز، و زمستان در مناطق زیادی از کشور از جمله عرض های شمالی افزایشی است. با توجه به همبستگی که بین تابش موج بلند زمینی ثبت شده توسط سنجنده با میزان ابرناکی، گازهای گلخانهای در جو، رطوبت، و نوع پوشش سطح زمین وجود دارد، افزایش تابش موج بلند زمینی در عرضهای شمالی کشور را میتوان به کاهش ابرناکی، تغییرات پوشش سطح، و متعاقباً کاهش بارندگی ارتباط داد و کاهش آن در مناطق جنوبی کشور را در اثر افزایش رطوبت ناشی از گرم شدن جو دانست.
