بررسی پراکنش فصلی و روند بی ‏هنجاری دمای سطح زمین روز و شب ایران با استفاده از داده ‏های سنجندة MODIS

نویسندگان

1 دانشیار آب‏ و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدة علوم زمین، تهران

2 کارشناس ‏ارشد آب ‏و هواشناسی، داانشگاه شهید بهشتی، دانشکدة علوم زمین، تهران

3 پژوهشگر پسادکتری آب ‏و هواشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد

doi
10.22059/jphgr.2021.323144.1007615
چکیده

بی ‏هنجاری دمای سطح زمین (LSTA) متغیری کلیدی در مطالعات اقلیمی، کشاورزی، و مدیریت منابع آب است. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات فصلی و روند بی ‏هنجاری دمای سطح زمین روز و شب ایران است. بی ‏هنجاری دمای سطح زمین برگرفته از سنجندة MODIS ماهوارة Terra طی دو بازة زمانی روز و شب برای دورة 2001-2018 بررسی شده است. برای درستی ‏سنجی داده‏ های دمای سطح زمین از داده‏ های هشت ایستگاه همدید با روش رگرسیون خطی استفاده شد که نتایج نشان از دقت بالای این داده‏ ها در کشور را داشته است. نتایج نشان داد بی ‏هنجاری منفی در مناطق خشک کم ‏ارتفاع و بی‏ هنجاری مثبت در مناطق مرتفع و عرض‏ های جغرافیایی بالا دیده می‏ شود. تحلیل روند نشان داد بی‏ هنجاری دمای سطح زمین روز و شب با سرعت متوسط 01/0 و 02/0 درجة سلسیوس به ازای هر سال در حال افزایش است. بیشینة نمرة Z آزمون من- کندال (روند مثبت) با 80/3 در فصل تابستان برای شب و روز اتفاق افتاده است. برعکس، روند منفی در بی‏ هنجاری‏ها برای مناطق خشک جنوب ‏شرقی و داخلی و کوهپایه‏ های زاگرس و البرز جنوبی به‏ دست آمده است.