تاملی بر تجارب دانشگاههای کشورهای پیشرو در زمینه آموزش تلفیقی؛ آموزههای برای دانشگاههای ایران
نویسندگان
1 موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی
doi
10.61838/irphe.29.1.2چکیده
هدف این مطالعه بررسی تجارب دانشگاههای پیشرو در زمینه آموزش تلفیقی در کشورهای مختلف به منظور توسعه و ارتقای کیفیت آموزش تلفیقی در دانشگاههای ایرانی است. یادگیری تلفیقی به عنوان موج سوم محیطهای یادگیری، بعد از محیطهای حضوری و الکترونیکی در دانشگاهها و سازمانهای آموزشی برای پاسخگویی به تحولات جامعه (از جمله و مهمتر از همه، گسترش جهانی ویروس کووید 19) با هدف بهبود کیفیت یادگیری، بسط دامنه پوشش و کاهش هزینه بوجود آمد. برای رسیدن به راهکارهایی مناسب در این زمینه پژوهشگر از رویکرد پژوهش کیفی و روش مطالعه تطبیقی بهره جسته است. انتخاب دانشگاههای پیشرو (بوستون آمریکا، یورک کانادا، منچستر انگلستان،آموزش هنگ کنگ، باز مالزی)در زمینه آموزش تلفیقی به استناد گزارشهای رسمی تایمز(2021) که بر آموزش و یادگیری در دوره کرونا و آموزشهای آنلاین به رتبهبندی دانشگاهها پرداخته در نظر گرفته شده است. این رویکرد با هدف مطالعه همسو بوده و انتخاب دانشگاهها را برای این مطالعه ممکن ساخت. افزون بر رتبه دانشگاهها، توزیع جغرافیایی و دادههای در دسترس، در انتخاب آنان مدنظر قرار گرفت. با تکیه بر مبانی نظری به ویژه در قلمرو اجتماع کاوشگر در کنار بررسی مفهوم و رویکرد دانشگاه به آموزش تلفیقی، مقولههایی چون ساختار نظام آموزش عالی، نوع دانشگاه، سیاستها و راهبردها، شیوه مدیریت، منابع آموزشی، پشتیبانیهای آموزشی و فناوری، شیوه تدریس، ابزار و نظام ارزشیابی برکشیده وسپس از الگوی چهار مرحلهای جرج برودی برای تحلیل دادههای گردآوری شده استفاده شد. یافتهها نشان از آن دارد که هر پنج دانشگاه تعریف مشخص و نظامندی از آموزش تلفیقی به طور رسمی ارائه داده و در این راستا فعالیتهای هدفمندی را چون توسعه زیرساختهای فناوری، پشتیبانیهای آموزشی و فناوری، شیوه تدریس کارآمد با توجه به ماهیت آموزش تلفیقی در این دورهها پیگرفتهاند. در نتیجه نگاهی به ساختار و نوع نظام آموزش عالی این دانشگاهها نشان از آن دارد آنان که از استقلال بیشتری برخوردار بودهاند، در ارتباط با مولفههای مورد مطالعه برنامهریزی و راهبرد خلاقانهتری را پیشبینی کردهاند. نظام پشتیبانی در هر پنج دانشگاه متناسب با شرایط فرهنگی- اجتماعی مخاطبان تدارک دیده شده است. تدریس و تعاملات حضوری بین دانشجویان و استادان در واحدهای منطقهای انجام میشود و به گونهای است که دانشجویان میتوانند از راهنماییهای استادان در کلاسهای برخط و نرمافزارهای راهنما در زمان آموزش نابرخط بهرهگیرند. در تمامی دانشگاههای مورد مطالعه از ارزشیابی تکوینی و پایانی برای نظارت بر کیفیت دوره استفاده شده است. برطبق نتایج سه راهبرد (تحولات آموزشی، تحولات اجتماعی و تحولات فرهنگی ) با در نظر گرفتن زیرساختهای موجود کنونی آموزش مجازی در ایران، آموزههایی برای آموزش تلفیقی در دانشگاههای ایران پیشنهاد شده است.
