اثر قارچ اندوفیت سرندیپیتا ایندیکا بر برخی از ویژگی‌های رشدی و متابولیت‌های ثانویه گیاه نعناع فلفلی تحت سمیت فلز سرب در خاک

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مراغه

2 هیئت علمی دانشگاه مراغه

3 گروه زیست شناسی-دانشکده علوم پایه-دانشگاه مراغه

doi
10.22034/jpr.2024.8378.3331
چکیده

قارچ‌های آندوفیت ریشه، میکروارگانیسم‌های مفید خاک محسوب می‌شوند که با ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی در گیاهان میزبان، عملکرد آن‌ها را در رابطه با رشد و تولید متابولیت‌های ثانویه گیاهی تحت تأثیر قرار ‌می‌دهند. در این پژوهش، تاثیر قارچ اندوفیتSerendipita indica (چهار سطح قارچ شامل تیمار فاقد قارچ، یک، دو و سه تکه از محیط کشت جامد قارچ به ابعاد 2/0×1×1 سانتی‌متر) بر درصد همزیستی، خصوصیات رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و نیز کمیت و کیفیت اسانس گیاه نعناع فلفلی تحت شرایط سمیت سرب در خاک (800 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمار سرب باعث کاهش درصد همزیستی، ویژگی‌های رشدی، مقدار رنگیزه‌های فتوسنتزی و کمیت اسانس شد. کاربرد قارچ اثر مثبت بر صفات مورد بررسی داشت. با افزایش میزان قارچ در خاک، درصد همزیستی، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی، غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی و کمیت اسانس (در برخی سطوح قارچ) به‌طور معنی‌دار افزایش یافت. نتایج دستگاه GC-MS، 28 ترکیب فیتوشیمیایی را نشان داد که بیشترین میزان ترکیبات اسانس در تیمارهای مختلف شامل menthol (90/48- 01/38 درصد)، menth-l-en-9-ol-p (54/17- 68/10 درصد)، menthone (84/8- 8/4 درصد) و neomenthol (87/7- 17/4) بودند. حداکثر محتوای menthol و menth-l-en-9-ol-p در حضور قارچS. indica (سه تکه از محیط جامد قارچ) و محیط فاقد سرب به -دست آمد. با استفاده از این نتایج می‌توان گفت که قارچ S. indica باعث افزایش شاخص‌های رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و نیز تعدیل در میزان و ترکیبات اسانس گیاه نعناع فلفلی گردید و اثرات زیان‌بار سرب را در این گیاه به طور قابل توجهی کاهش داد.