کتابخانه دیجیتال، تحول در خدمات کتابخانه ای
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشگاه یزد، گروه کتابداری و اطلاع رسانی
doi
10.29252/kavosh.2004.2286چکیده
آنچه عصر اطلاعات را از جامعه فراصنعتی متمایز میکند این واقعیت است که این عصر کمتر با مواد و ببشتر با اطلاعات سر و کار دارد. عصری که در آن به سر میبریم عصر توانایی انتخاب اطلاعات مناسب در زمان مناسب است؛ عصر دانستن اینکه کی، کجا و چگونه باید کاوش کرد و چگونه چیزی را که قبلاً پیدا شده دوباره جستجو نکرد. اینهمه برای کتابداران بدین معنی است که باید اطلاعات مورد درخواست استفاده کنندگان خود را به هر شکلی که آنها می خواهند، در همان لحظه که به آن نیاز دارند و در جایی که آن را طلب میکنند تأمین نماید و در این میان، اصل تعیین کننده، درخواست استفادهکننده است نه آنچه که کتابخانه به عنوان مؤسسه اطلاعرسانی عرضه میکند پا در پی انجام آن است. خوشبختانه امروزه کتابخانهها در مسیر رسیدن به چنین شرایطی هستند. جامعة اطلاعاتی نیز مراحل توسعه را همگام با مراحل رشد کتابخانه میپیماید و این سیری است که از کتابخانه سنتی آغاز شده و تا کتابخانه خودکار، کتابخانه الکترونیک و کتابخانه مجازی ادامه یافته است. در این فرآیند، شکل تاربخی، اهداف اصلی و دامنه خدمات کتابخانه دستخوش دگرگونیهای گستردهای شده است. انواع کتابخانهها (تخصصی، عمومی، دانشگاهی و ...) دستخوش یک فرایند دگرگونی هستند و این تغییر نه تتها در شکل، بلکه در تمام ابعاد آنها صورت گرفته و این امر حاصل سرعت روزافزون تکنولوژی است. تکنولوژی با شدت هر چه تمامتر در حال توسعه است و گستره و فراگیری جهان شمول آن قابل پیشبینی نیست. ناتوانی انسان در شناخت این گستره و دامنه و نیز فقدان دانش لازم در مورد اینکه این فن آوری چگونه گستره خود رابه کار کتابخانهها خواهد کشید باعث میشود که نتوان آیندهای قابل پیشبینی برای کتابخانهها در نظر گرفت. اما این وظیفه کتابداران و اولیای امور کتاب و کتابخوانی است که در مورد روند این تحولات در فنآوری و چگونگی بهرهگیری از آن در جهت بهینهسازی کار کتابخانهها در همه ابعاد آن به تحقیق و تفحص پپردازند. مقاله حاضر تلاشی در جهت مطالعه تغییرات ایجاد شده در کتابخانهها و همچنین در ساختار درونی آن با توجه به توسعه فنآوری است.
