فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاهدانه هندی (Cannabis indica)، گیاهی با خواص دارویی ارزشمند است که به‌دلیل فراوانی متابولیت‌های ثانویه ازجمله کانابینوئیدها یکی از گونه‌های مورد مطالعه در فیتوشیمی می‌باشد. فناوری کشت سوسپانسیون سلولی می‌تواند روشی بهینه با هدف شناسایی، تولید و استخراج این ترکیبات خاص از گیاه شاهدانه باشد. در این پژوهش اثر سدیم‌هیدروژن‌سولفید (دهنده هیدروژن‌سولفید) بر کشت سوسپانسیون سلولی مورد بررسی قرارگرفت و پس از تولید کالوس مناسب جهت کشت سوسپانسیون سلولی، اثر تیمارهای مختلف این الیسیتور (50، 100 و150 میلی‌گرم بر لیتر) و در سه تکرار بر برخی ویژگی‌های فیتوشیمیایی و میزان تولید کانابینوئیدهای کانابیدیول و تتراهیدروکانابینول از زیست‌توده سوسپانسیون‌ سلولی گیاه شاهدانه ارزیابی‌شد. نتایج نشان‌داد میزان آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و پرولین با استفاده از محرک سدیم‌هیدروژن‌سولفید نسبت به شاهد افزایش‌یافتند، درحالی که میزان آنزیم فنیل‌آلانین‌ آمونیالیاز و فنل نسبت به شاهد کاهش‌ نشان‌دادند. هم‌چنین میزان پروتئین و قند محلول نیز به‌جز تیمار mg/L 50 نسبت به شاهد افزایش نشان‌داد. از هفته‌ی دوم درصد سلول‌های رشدکرده نسبت به شاهد افزایش‌یافت و در سنجش درصد زنده‌مانی‌ سلول نیز در تیمارهای mg/L100 و mg/L 150 بهبود درصد زنده‌مانی سلول نسبت به شاهد مشاهده‌شد. باتوجه به نتایج سنجش، میزان آلکالوئیدهای مورد مطالعه نسبت به شاهد افزایش نشان ‌ندادند. بنابراین به‌نظر می‌رسد که سدیم‌هیدروژن سولفید با کاهش اثر عوامل سرکوبگر رشد سلول‌ها از قبیل ROS و در نتیجه کاهش آسیب اکسیداتیو و هم‌چنین افزایش ترکیبات ‌دفاعی گیاه از جمله پرولین و افزایش آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، سبب سازگاری سلول‌های گیاه شاهدانه با شرایط تنشی ایجاد‌شده در کشت سوسپانسیون‌سلولی گردید.