نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی و عزت نفس در رابطة بین سبک‌های تفکر و اضطراب امتحان دانش‌آموزان دختر

نویسندگان

1 دکتری روان‌شناسی تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

3 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی و عزت نفس در رابطة بین سبک­ های تفکر و اضطراب امتحان دانش‌آموزان انجام گرفت. روش پژوهش همبستگی بود. تمامی دانش‌آموزان دختر پایة یازدهم دورة متوسطة دوم تبریز که در سال تحصیلی 99-1398 به تحصیل مشغول بودند، جامعة آماری پژوهش حاضر را تشکیل دادند. نمونة مورد مطالعه 430 دانش‌آموز بود که به روش خوشه ­ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه­ های اضطراب امتحان ابولقاسمی و همکاران (1388)، خودکارآمدی تحصیلی میجلی و همکاران (2000)، سبک تفکر استرنبرگ و واگنر (1992) و مقیاس عزت‌نفس روزنبرگ (1965) بودند. به منظور تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها از روش مدل ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد روابط مستقیم روابط مستقیم خودکارآمدی، عزت نفس و سبک تفکر آزاداندیش، اجرایی، برون‌نگر و جزئی‌نگر بر اضطراب امتحان دانش‌آموزان معنادار است (05/0>P). سبک­های تفکر تفکر اجرایی، آزاداندیش، برون‌نگر و کلی‌نگر با میانجی ­گری خودکارآمدی تحصیلی، بر اضطراب امتحان دانش‌آموزان اثر غیر مستقیم دارند (05/0>P). سبک تفکر اجرایی، جزئی‌نگر، قانون‌گذار و کلی‌نگر با میانجی­گری عزت نفس، بر اضطراب امتحان دانش‌آموزان اثر غیر مستقیم دارند (05/0>P). مدل پژوهش دارای برازش بوده و تأیید شد. نتایج پژوهش روابط مستقیم و غیر مستقیم خودکارآمدی تحصیلی، عزت نفس و سبک­ های تفکر را با اضطراب امتحان دانش‌آموزان تأیید کرد. بر اساس نتایج پژوهش حاضر معلمان و مشاوران مدارس می­ توانند با ارتقای خودکارآمدی تحصیلی و تقویت سبک­های تفکر انتزاعی، عینی اضطراب امتحان دانش‌آموزان را کاهش دهند.