تعامل موسیقی و جامعه
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان
doi
10.29252/kavosh.2003.2270چکیده
موسیقی در جوامع، یک عنصر فرهنگی مهم تلقی می شود. اهمیت موسیقی در نظام فرهنگی را می توان در عینیت های اجتماعی مختلف مشاهده کرد. کمتر مراسم و مناسک اجتماعی یا مذهبی است که موسیقی جزئی از آن نباشد. گردهمایی های سیاسی نیز اغلب با موسیقی و سرود همراه است. در مسابقات ورزشی مهم، موسیقی حضور آشکار دارد. سرود ملّی به عنوان یک اثر موسیقایی، با هدف پیوند دادن و معرفی کردن هویّت یک ملّت به نظام جهانی مطرح است. در مراسم مختلف اجتماعی، هر کجا انسان ها می خواهند شادی خود را آشکار کنند و یا با غم و اندوه مواجهند، موسیقی اغلب به عنوان ابزاری برای تقویت احساسات جمع حضور دارد. به هنگام جنگ به عنوان پدیده ای اجتماعی، موسیقی در تهییج جنگجویان و سربازان، نقشی اساسی ایفا می کند. در انقلاب های سیاسی، آهنگسازان می توانند به عنوان عامل مهمی در ایجاد همبستگی و برادری بین انقلابیون، نقش مهمی داشته باشند و ... . از سوی دیگر، حضور نظام یا شرایط اجتماعی بر محتوای موسیقی حاکم بر نظام فرهنگی یک دوره تاریخی خاص، پررنگ و آشکار است. موسیقی حاکم در دوران جنگ با موسیقی حاکم در زمان صلح، آشکارا تفاوت دارد. با مقایسه دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و دوران پس از آن و همچنین با برسی موسیقی حاکم در هر دوره، می توان اثر نظام و شرایط اجتماعی بر موسیقی را دریافت. شرایط اجتماعی و سیاسی پس از دوم خرداد 1376 نسبت به قبل از آن (فاصله سال های پس از جنگ تحمیلی تا خرداد 1376 در ایران) آشکارا با یکدیگر متفاوت است و مقایسه انواع موسیقی حاکم بر جامعه در این دو دوره نیز، تأثیر شرایط اجتماعی را بر موسیقی نشان می دهد. در مقاله حاضر، با طرح موضوع هایی نظیر رابطه اثر موسیقایی و شرایط اجتماعی، موسیقی و همبستگی اجتماعی، موسیقی و گروه های اجتماعی، موسیقی و سیاست و موسیقی و مذهب، سعی خواهد شد تا تعامل موسیقی و جامعه به طور دقیقتر و جزئیتری مورد بررسی قرار گیرد.
