کارکردهای روانشناختی هیأتهای مذهبی در پاسداری از هویت اسلامی نیروهای نظامی: تدوین الگوی بومنگار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی. تهران.
3 دانشیار، گروه مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی. تهران
4 دکتری مهندسی سیستم های فرهنگی، دانشگاه جامع امام حسین (ع). تهران. ایران
doi
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین مکانیسمهای روانشناختی هیأتهای مذهبی در تقویت هویت اسلامی نیروهای مسلح و تدوین الگوی بومی هویتسازی انجام شد. دادهها از طریق مشاهدات میدانی در7 پادگان و مصاحبههای نیمهساختاریافته با نیروهای نظامی گردآوری و با رویکرد تحلیل مضمون ششمرحلهای براون و کلارک (2022) تحلیل شدند. یافتهها چهار مضمون هویتساز را شناسایی کرد: تابآوری هویتی (بازتعریف هویت بهعنوان سرباز جبهه فرهنگی و تقویت انسجام گروهی)، انسجامبخشی آیینی-روانی (کاهش تنشهای روانی از طریق نوحههای حماسی و مناسک جمعی)، بازتولید هویت مکتبی-جهادی (الگوسازی شهدا و تبیین مفاهیم جهاد)، و جامعهپذیری هویت اسلامی (تلفیق آموزش نظامی-دینی و شبکهسازی نخبگان). این مضامین در الگویی بومی با پنج جزء (ورودیهای هویتی، پردازشگرهای روانشناختی، محیطهای عملیاتی، خروجیهای دفاع روانی، بازخورد) و چرخهای پویا (تغذیه، پالایش، تزریق، ارزیابی، بهروزرسانی) سازماندهی شدند که هیأتها را به سامانهای برای تقویت تابآوری و هویت اسلامی تبدیل میکنند. نتایج نشان داد که هیأتها با ایجاد چهار لایه حفاظتی (شناختی، عاطفی، معنایی، نهادی) روحیه رزمی و وفاداری سازمانی نیروها را ارتقا میدهند. پیشنهاد محوری، ادغام این الگو در سیاستهای تربیت نظامی و تأسیس هیأتهای تخصصی برای تقویت هویت و تابآوری روانی در یگانهاست.
