فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الگوهای ارتباطی خانواده نقش مهمی در شکل‌گیری خودآگاهی نوجوانان دارند. خانواده‌های ایثارگر زمینه‌ای متمایز برای مطالعه پیوند میان الگوهای ارتباطی و خودآگاهی نوجوانان فراهم می‌کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی تجارب زیسته نوجوانان خانواده‌های ایثارگر از الگوهای ارتباطی خانواده و بازتاب آن در خودآگاهی است. روش پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد پدیدار شناسی است. این پژوهش در سال 1404 بر روی 14 نفر از نوجوانان دختر خانواده‌های شاهد و ایثارگر 14 تا 17 سال شهر کاشان انجام شد که به صورت هدفمند انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. جهت تحلیل محتوای مصاحبه‌ها و شناسایی مقوله‌ها از روش کلایزی استفاده گردید. از نتایج تحلیل مصاحبه‌ها؛ شناسایی ۵۵ مقوله فرعی است که در 17 مقوله اصلی دسته‌بندی شد و تحت عنوان 4 بخش اصلی قرار دارد که شامل؛ توصیف الگوی روابط خانوادگی در خانواده های ایثارگر، نحوه تأثیر روابط خانوادگی بر ایجاد خودآگاهی، مزایا و پیامد خودآگاهی، موثرترین والد در رشد خودآگاهی و راهبردهای آنان می باشد. یافته‌ها، جوهره‌ تجربه‌ زیسته‌ نوجوانان خانواده‌های ایثارگر را در قالب الگوی ارتباطی «حمایت‌گرِ مبتنی بر گفت‌و‌شنود و همبستگی» توصیف می‌کنند. این الگو از طریق ایجاد فضای امن و باز برای بیان احساسات، منجر به ارتقای خودآگاهی، به‌ویژه در بعد مدیریت هیجانات و تصمیم‌گیری منطقی نوجوانان می‌شود؛ همچنین نقش فعال مادر و راهبردهای والدینی مبتنی بر همدلی و اشتراک تجربه، به عنوان عامل کلیدی در تقویت خودآگاهی فرزندان ایثارگر شناسایی گردید.