فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنگ شناختی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابعاد نبردهای آینده، ماهیت سیستم‌های فرماندهی و کنترل را متحول کرده و با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، بر فرآیندهای تصمیم‌گیری و ادراک انسانی تأثیر می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین پیشران‌های جنگ شناختی که مؤثر بر سیستم‌های فرماندهی و کنترل در نبردهای آینده هستند، انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی از مطالعات اسنادی، کتابخانه‌ای و نشست‌های تخصصی بوده که طی آن 80 عامل کلیدی مرتبط با جنگ شناختی از طریق مرور سیستماتیک شناسایی شد. سپس، این عوامل با استفاده از نظرات تخصصی 21 خبره و صاحب‌نظر در حوزه نظامی و آینده‌پژوهی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت به 12 پیشران اصلی دسته‌بندی شد و استفاده از روش کداس فازی و تعیین هفت معیار ارزیابی پیشران‌های نهایی اولویت‌بندی شدند. نتایج نشان داد که "جنگ شناختی مبتنی بر تعاملات سایبری فرد به فرد" با نمره 0.60 رتبه نخست و پس از آن "جنگ شناختی مبتنی بر شبیه‌سازی‌های اخلاقی و روانی" و "استفاده از هوش جمعی در تصمیم‌گیری جنگ شناختی" به‌ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفت. همچنین، پیشران‌هایی مانند "سیستم‌های فرماندهی مبتنی بر پردازش‌های کوانتومی" و "ترکیب جنگ شناختی با داده‌های بیومتریک" در رتبه‌های پایین‌تر جدول قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش نشان داد فناوری‌های نوظهور، خصوصاً هوش مصنوعی، بلاک‌چین و پردازش‌های کوانتومی، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده جنگ شناختی و سیستم‌های فرماندهی و کنترل خواهند داشت. این نتایج می‌تواند به سیاست‌گذاران و فرماندهان نظامی در اتخاذ راهبردهای نوین برای مقابله و بهره‌گیری از جنگ شناختی در میدان نبردهای آینده کمک کند.