فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی درک جانبازان از نقش معنویت و باورهای دینی در فرآیند توانبخشی روانی و ارائه یک مدل نظری مبتنی بر نظریه زمینه‌ای انجام شد. روش پژوهش، کیفی از نوع گراندد تئوری با رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین بود. جامعه پژوهش شامل جانبازان ساکن ارومیه در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه‌گیری به‌صورت نظری و تا رسیدن به اشباع انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر گردآوری شد. تحلیل اطلاعات در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی شش مقوله اصلی شامل شرایط علّی (تاب‌آوری معنوی، سرمایه اجتماعی ایمان‌محور، خودمراقبتی معنوی)، پدیده محوری (بازسازی روانی در پرتو معنویت)، شرایط زمینه‌ای (تعامل اجتماعی معنویت‌محور، محیط فرهنگی حمایتگر، ستون‌های ایمان گذشته)، شرایط مداخله‌گر (محدودیت‌های زیست‌روانشناختی، آسیب‌پذیری اقتصادی، کمبود منابع حمایتی)، راهبردها (شبکه‌سازی معنوی-اجتماعی، تقویت خودشفقتی دینی، کاربست آموزه‌های دینی در تنظیم هیجانات)، و پیامدها (ارتقاء تاب‌آوری روانی، کاهش آسیب‌پذیری روانی، توانمندسازی اجتماعی مبتنی بر معنویت) شد. یافته‌ها نشان داد معنویت و باورهای دینی نقش مؤثری در تسکین رنج، بازسازی روانی و بهبود کیفیت زندگی جانبازان دارند. بر این اساس، مدل مفهومی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات روانی-معنوی در فرآیند توانبخشی باشد.