پاندمی کووید 19، خرد مدرن و بازنگری در نظم جهانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qpss.2025.84120.3566
چکیده

عدم آمادگی جهانی در مدیریت پاندمی کووید ۱۹ در دو سطح قابل تحلیل است. سطح خرد که به ضعف حکمرانی دولت‌ها در قبال بحران‌های فراگیر باز می‌گردد و سطح کلان که ناشی از ساختار نظام ‌بین‌الملل است. در سطح کلان، مدیریت این بحران با سه چالش بی‌اعتمادی، تبعیض و بی‌عدالتی و نقش غیرمسئولانه قدرت‌های بزرگ روبه‌رو بوده و این پرسش را ایجاد کرده است که تا چه میزان نظام و نظم بین‌الملل می‌تواند بار مسئولیت انسانی مدیریت بحران‌های فراگیر را بدوش کشد؟ نظم جهانی کنونی بر دو ستون نظم وستفالیایی و نظم سرمایه‌داری لیبرال شکل گرفته‌ است. این نظم بر اساس خرد ‌مدرن و انگاره‌های سکولاریسم بنیان شده و با جدایی از امر قدسی بر محوریت سودپرستی رشد یافته و برونداد ساختاری است که ابعاد مادی، نهادی و انگاره‌ای آن تثبیت کننده منافع قدرت‌های بزرگ و ایجاد توازن قدرت میان آنان است. از این‌رو نمی‌تواند معیارهای انسانی مطرح در مدیریت بحران‌های فراگیر بشری مانند امنیت ‌همگانی و عدالت انسانی را ملاک سیاستگذاری قرار داده و اقدام نماید. این نوشتار با بهره‌گیری از روش تحلیلی و تبیینی و روش گزیده‌گرایی، این دستاورد ‌را داشته است که مدیریت بحران‌های فراگیر بشری نیازمند تحول در مفهوم سیاست، امنیت و تغییر در ساختار و فرایندهای نظام بین‌الملل در جهت ایجاد و نهادینه‌سازی مشارکت عادلانه است.