سلطه و روایت‌های پنهانی: بررسی زمینه‌های شکل‌گیری رونوشت پنهان بر اساس الگوهای ساختاری چهارگانه جامعه ایرانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22054/qpss.2025.81402.3459
چکیده

شکل­ گیری رونوشت­ های­ پنهان جامعه ایران در ارتباط با ساختارهای جامعه و رفتارهای فردی و اجتماعی برآمده از آن­ها قرار دارد. شرایط ناپایدار سیاسی و اجتماعی ایرانیان در طول تاریخ سبب شده تا برخی الگوهای رفتاری به‌عنوان تدبیری محافظه­ کارانه برای رویارویی با موقعیت­ های غیرقابل پیش­ بینی و ابهام ­آمیز مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش با استفاده از کلان نظریه ساختارگرایی و بهره ­گیری از الگوی روایت­ های­ پنهانی اسکات و روش تفسیری به دنبال پاسخ به این پرسش است که کدام ویژگی حاکم بر جامعه ایران و به چه شکل موجد شکل ­­گیری رونوشت ­­پنهان گردیده است؟ یافته ­های تحقیق نشان می ­دهد رونوشت ­های ­پنهان برایند الگوهای رفتاری دوگانه ایرانیان است که با مطالعه تحلیلی ساختارهای حاکم بر جامعه ایرانی می­توان به کشف زمینه­ها، رموز پنهان و باطن کارکرد رفتارهای اجتماعی پی­ برد. بررسی ­ها همچنان نشان داد تجلیات فرهنگی و رفتار جمعی مردم طی زمان و در شرایط مختلف و در تعامل با محیط­های متفاوت تطور می­ یابد و به‌عنوان راهبردی در سازگاری با واقعیت­ های زیستی شکل می­ گیرد و نهادینه می­ شود. بنابراین برای فهم رونوشت­ های­ پنهان به‌عنوان برساخته ­های جامعه، بیش از هر چیز باید ریشه ­های دوگانگی رفتار ایرانیان را در ساحت چهارگانه ساختار­های سیاسی، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، ساخت زبان ­فارسی ­و ساختار دینی مورد کنکاش قرار داد.