اثربخشی نهادهای دینی در رشد اقتصادی جامعه با تأکید بر نقش دفاتر مراجع تقلید

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

doi
10.22034/fe6.2026.100760
چکیده

نهادهای دینی و دفاتر مراجع تقلید در جوامع اسلامی، علاوه بر نقش معنوی و اخلاقی، نقش راهبردی در هدایت اقتصادی و اجتماعی جامعه دارند. این مقاله با هدف بررسی اثربخشی نهادهای دینی در رشد اقتصادی جامعه با تأکید بر نقش دفاتر مراجع تقلید انجام شده است. روش تحقیق این مطالعه، کتابخانه‌ای و تحلیلی است و داده‌ها از طریق مطالعۀ متون فقهی، آثار اقتصادی اسلامی و  تحقیق‌های مرتبط با نهادهای دینی جمع‌آوری شده‌اند که امکان تحلیل دقیق نقش هدایت منابع مالی مشروع و سیاست‌های دینی در رشد اقتصادی جامعه را فراهم می‌آورد. یافته‌ها نشان می‌دهد که دفاتر مراجع تقلید با هدایت وجوه شرعی مانند زکات، خمس و صدقات، منابع مالی جامعه را به سمت فعالیت‌های تولیدی، خدماتی و خیریه‌ای مولد هدایت می‌کنند و بدین ترتیب اشتغال‌زایی، افزایش تولید داخلی و کاهش نابرابری اقتصادی تحقق می‌یابد. علاوه بر این، ارائه فتاوای اقتصادی و مشاوره شرعی به فعالان اقتصادی باعث افزایش شفافیت، مشروعیت فعالیت‌ها و اعتماد عمومی به نظام اقتصادی می‌شود. نتیجه‌گیری کلی این تحقیق نشان می‌دهد که دفاتر مراجع تقلید با تلفیق رهنمودهای دینی و فعالیت‌های اقتصادی، می‌توانند رشد اقتصادی متوازن، عدالت اجتماعی و رفاه عمومی را در جامعه اسلامی تضمین کنند. بنابراین، نقش آن‌ها فراتر از مسائل معنوی و اخلاقی است و اثرگذاری آن‌ها در سطح خرد (خانواده و جامعه محلی) و کلان (اقتصاد ملی و سیاست‌گذاری اقتصادی) قابل مشاهده است.