مبانی قاعده «لاضرر» از دیدگاه فقهای امامیه
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه یزد
doi
10.29252/kavosh.2001.2181چکیده
چکیده یکی از مهمترین قواعد فقهی که در بسیاری از ابواب فقه اسلامی - از جمله: طهارت، تجارت، وصیت، نکاح، طلاق، دین، اقرار، شفعه و غیره -کاربرد وسیعی داشته و جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است قاعدة «لاضرر» است. توجه دقیق به هیأت ترکیبیة حدیث نبوی: «لا ضرر و الاضرار فی الاسلام» و شناخت محدودة «ضرر منفی» در اسلام جایگاه واقعی قاعدة فوق و ارزش آن را مشخص میکند. در این مورد، مبانی متفاوتی از سوی فقهای امامیه ارائه گردیده که بعضی از این مبانی کاربرد قاعده مزبور را به یک با چند باب از ابواب فقه محدود کرده و ارزش آن را تنزّل میدهد. در این مقاله، ضمن بررسی مدارک و مستندات و شرح مفردات این حدیث، مبانی فقها دربارة هیأت ترکیبیه حدیث نبوی «لاضرر و لاضرار فی الاسلام» مورد نقد و بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نقاط ضعف و قوت آنها بیان شده و در پایان، نکات مهمی پیرامون این تحت عنوان «تنبیهات» مطرح گردید و به سوالات متعددی مطابق مبانی مختلف پاسخ داده شده است.
