فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقل لطیفه‌ در نقد گروه‌های حاکم، به یک دوره از حیات سیاسی توده‌ها اختصاص نداشته و استمرار آن گواه اهمیت آن در مواجهه ایشان با ارباب قدرت است و این پرسش را پیش می‌کشد که پراکنده شدن این لطیفه‌ها چه کارکردی در حیات سیاسی توده‌ها دارد؟ فرضیه این است که توده‌ها با نقل لطیفه‌های سیاسی تلاش می‌کنند سلطه را در هر سه ساحت مادی، منزلتی و ایدئولوژیک به چالش بکشند. در برخی موارد لطیفه‌ها ابزار آموزش «تجاهل در برابر اصحاب سلطه» بود که در کاهش استثمار کاربرد می‌یافت. در این لطیفه‌ها ستم‌پذیری در برابر ارباب قدرت در یک نظام مراقبت که از سوی توده‌ها برقرار می‌شد سرزنش می‌شد و گاهی نیز لطیفه‌ها آینه آرزوهای توده‌ها می‌شدند تا وضعیت مطلوب آنها را تصویر کنند. چهارچوب نظری این پژوهش، نظریه روایت‌های نهانی از جیمز سی. اسکات است که کوشش کرده اشکال گوناگون مقاومت فرودستان را در برابر نخبگان حاکم در دوره‌هایی که توده‌ها آرام و بدون کنش به نظر می‌رسند تشریح و صورت‌بندی کند. پیش از این، پژوهش‌هایی پیرامون لطیفه‌های سیاسی کشورهای مختلف از مناظر گوناگون انجام شده است، اما تاکنون تحقیقی با بهره‌گیری از نظریه روایت‌های نهانی برای تشریح جایگاه این لطیفه‌ها در حیات سیاسی عامه صورت نگرفته است.