فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع مراتب اسلام و ایمان از مباحث اساسی در حوزه اعتقادات اسلامی به شمار می‌رود که همواره از موضوعات فعال در اندیشه دینی و مباحث کلامی مکاتب و مذاهب مختلف اسلامی بوده است. تحقیق حاضر به هدف تعیین دامنه کاربرد مفاهیم اسلام و ایمان، ارزیابی میزان تأثیر آگاهی از مراتب این دو مفهوم در فهم و حل مسائل دینی و اعتقادی و تأثیرات آن بر کیفیت و سبک زندگی انسان و دستیابی به سعادت، با بهره‌گیری از روش توصیفی و تحلیلی بر پایه شواهد قرآنی و سنت نبوی به بررسی پرداخته است. بر اساس یک تحلیل کلی، اسلام و ایمان دو مفهوم متمایز و مشکک اند؛ به این معنا که اسلام نسبت به ایمان عام و امر جوارحی است و ایمان نسبت به اسلام خاص و امر قلبی است؛ ازاین‌رو اسلام به ترتیب به مراتب: ظاهری، تسلیم و انقیاد قلبی، تسلیم مطلق، و شهود و ایمان به ترتیب به ایمان لفظی، تقلیدی، برهانی و در نهایت ایمان کشفی، درجه‌بندی گردیده و هر کدام دارای ویژگی‌ها و آثار خود می‌باشند. در قرآن و سنت دستیابی به این مراتب به عواملی مانند علم، پذیرش حق، دوری از تکبر، تأمل و تدبر در آیات الهی، عبرت گرفتن از سرنوشت تکذیب‌کنندگان، تقوا و خشیت الهی و مواردی دیگر نسبت داده شده و در مقابل، اموری مانند جهل، حسادت، تکبر، پیروی از شیطان و هوای نفس، خشم و غضب و دیگر رذایل اخلاقی از موانع صعود انسان تلقی گردیده است. در قرآن و سنت، آرامش و طمأنینه، امیدواری، جلب رحمت الهی، آمرزش گناهان، دریافت پاداش الهی، جاودانگی در بهشت، رزق و روزی نیکو و بهره‌مندی از لذت مستمر، از آثار درجات مراتب اسلام و ایمان محسوب گردیده است.