پهنه بندی خطر شکل گیری فروچاله های گچی در سازند گچساران با استفاده از مدل فازی مطالعة موردی: دشت جابر بدره ایلام
نویسندگان
1 استاد گروه کشاورزی دانشگاه ایلام
2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه اصفهان
3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه اصفهان
doi
10.22059/jphgr.2021.311337.1007561چکیده
سازندهای دارای لایة گچی زمینه ساز تشکیل اشکال کارستی گچی است. دشت جابر، در شمال غربی استان ایلام، در واحد زاگرس چین خورده واقع شده است. سازند گچساران به سبب شرایطی که در گذشته پشت سر گذاشته عمدتاً در ناودیس ها قرار دارد. وجود پدیده های کارستی گچی به شکل فروچاله در این دشت، می تواند تأثیر بسیار مخربی بر جاده ها و تأسیساتی که در مجاورت این لایه ها قرار دارند بگذارد. در این پژوهش نقشة پهنه بندی تکامل کارست با استفاده از مدل فازی تهیه شده که جهت تهیة این نقشه از ده عامل محیطی شامل شیب، وجه شیب، زمین شناسی، فاصله از خط کنیک، نقاط تمرکز جریان دامنه ای، فاصله از رودخانه، طبقات ارتفاعی، کاربری اراضی، پارامتر اقلیم با استفاده از روش دمارتن، و شاخص پوشش گیاهی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد ۹/۳۶ درصد منطقة موردمطالعه در محدودة ریسک بالا، 49 درصد در محدودة ریسک متوسط، و ۱/۱۴ درصد در محدودة ریسک پایین قرار دارد. بازدیدهای میدانی نشان می دهد مهمترین عوامل مؤثر در تکامل کارست این منطقه شیب و محل تلاقی خطوط آبراهه ها در دامنه با لایه های گچ خالص ضخیم لایه است و محل تلاقی لایه های گچ در مجاورت خط کنیک یکی از عوامل زمینه ساز و مهم در جهت شکل گیری این فروچاله ها محسوب می شود.
