فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از محتویات کتاب "البیان و التّبیین" تألیف جاحظ چنین استنباط می­شود که بلاغت از علوم مستحدثة بعد از اسلام است و دارای دو معنی است؛ یکی سخن گفتن بر طبق اقتضای حال که می­تواند دارای مراتب مختلف و حتّی عامیانه باشد و دیگری سخنی که سطح آن از سخن عادی برتر است و در این معنی لازم است که معنی بلند و شریف باشد و اگر مبتذل و سخیف باشد، سخن بلیغ در بیان آن زشت و گاهی خنده­آور جلوه می­کند، مگر اینکه مراد گوینده فکاهت و مزاح باشد. همچنین اقتضای حال را در معنای نخست می­توان به اقتضای حال گوینده و حال شنونده و حال معنی و حال زمان و مکان تقسیم نمود.