تجاوز سرزمینی ارتش ترکیه به شمال سوریه در آیینه حقوق بین‌المللی کیفری

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ایران

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

doi
10.22034/lf9.2024.100604.1021
چکیده

یکی از مهم‌ترین جرائمی که در سال 1998م. در اساس‌نامه دیوان کیفری بین‌المللی در کنار دیگر جنایات مهم آورده شد، جرم تجاوز سرزمینی بود؛ جنایتی که با رخدادش استقلال و تمامیت ارضی کشورِ مورد تجاوز را خدشه‌دار می‌کند و غالباً باعث تزلزل صلح منطقه می‌گردد. با حمله ارتش ترکیه به مناطق کردنشین شمال سوریه در اکتبر سال 2019م. با نام «چشمه صلح» که منجر به ورود ترکیه تا عمق 35 کیلومتری خاک سوریه و تخریب گسترده اماکن مسکونی و آوارگی و مرگ صدها تن از ساکنان منطقه شد، از جمله مهم‌ترین عناوین مجرمانه‌ای که برای تبیین رفتار ارتش ترکیه مطرح شد، جنایت تجاوز سرزمینی بود. ازاین‌رو با بررسی زمینه‌های تاریخی-حقوقی ایجاد نزاع میان کردها و دولت ترکیه و نیز تبیین چرایی و چگونگی یورش نظامی ترکیه با استفاده از منابع خبری معتبر و انطباق آن با بزه تجاوز سرزمینی، رخداد آن محرز گردید. عدم رعایت مفاد منشور سازمان ملل متحد، ناپایبندی ترکیه به توافقات پیشینی با دولت سوریه و نهایتاً، ورود نظامی غیرمجاز به سرزمین سوریه و ناکافی بودن دلایل ابرازی ترکیه برای توجیه حمله، همچون استناد به دفاع مشروع پیشگیرانه و ایجاد منطقه امن، همگی از دلایلی است که بر پایه آن‌ها، این نتیجه حاصل شد. صلاحیت‌یابی و امکان ورود دیوان کیفری بین‌المللی به‌عنوان نهادی دائمی جهت مقابله با بی‌کیفرمانی و سرزنش جزایی آمران در چنین جنایتی، از دیگر چالش‌هایی بود که تلاش شد در این مقاله به آن پاسخ داده شود.