فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله بررسی اقسام تعدد اسباب، ضمن تعریف تعارض و اقسام آن در اصول فقه و حقوق، رابطه بین دو مادهٔ قانون مجازات اسلامی  است. در همین زمینه، اقسام اجتماع سبب و مباشر بررسی شده که در اجتماع یک سبب و یک مباشر با تأثیر جداگانه، در صورت اقوی نبودن سبب از مباشر، مباشر مسئول است و در صورت تساوی مباشر و سبب در استناد عرفی جنایت به هر دو، از نظر برخی فقها و حقوقدانان، تساوی مسئولیت است. در اجتماع چند مباشر به نحو مجمل، نظراتی مطرح شده، از جمله نظریهٔ تحمیل مسئولیت به یکی از مباشرین از طریق قرعه و نظریهٔ رجوع به قواعد عمومی. در اجتماع چند سبب، نظراتی مطرح شده ازجمله برابری اسباب، مسئول قلمداد کردن سبب مقدم، مسئول قلمداد کردن سبب مؤخر. در اجتماع چند عامل برخی به مباشرت و برخی به تسبیب، با توجه به ماده 526 قانون مجازات اسلامی چهار نحوه از ضمانت مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به رابطهٔ کشف شدهٔ بین دو مادهٔ 526 و ماده 528 قانون مجازات اسلامی، نمی‌توان به‌عنوان یک قاعدهٔ کلی، لحاظ درجهٔ تأثیر را پذیرفت و آن را مبنا قرارداد؛ زیرا چنین مبنایی، به نحو تقدم مادهٔ 526 بر مادهٔ 528 و بروز مشکلاتی خواهد بود. در این مقاله که برای اولین بار رابطهٔ بین این دو ماده، با استفاده از قواعد اصول فقه، نسبت بین دو ماده، به‌صورت عموم و خصوص من وجه مورد پذیرش قرار می‌گیرد؛ ضمن بررسی اقسام جمع عرفی، مادهٔ 528 به نحو حکومت دامنهٔ مادهٔ 526 را مضیق می‌کند و نتیجهٔ حاصله آن است که همه‌جا نمی‌توان درجهٔ تأثیر را لحاظ کرد بلکه، درجهٔ تأثیر، ملاک قرار می‌گیرد الا در تصادفات.