موانع درونی تربیت اخلاقی و راهکارهای مبارزه با آن‌ها

نویسندگان
doi
10.22034/ts3.2025.100707
چکیده

در جهان معاصر که نگرش‌های مادی‌گرایانه بر بسیاری از عرصه‌های فکری و اجتماعی غلبه یافته، بازاندیشی در مفهوم «تربیت اخلاقی معنوی» ضرورتی بنیادین است. تربیت اخلاقی راهی برای اصلاح رفتار و مسیری برای رشد روحی و دستیابی به کمال انسانی است. این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین موانع درونی تربیت اخلاقی ـ معنوی و ارائه راهکارهای مقابله با آن‌ها انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق آن است که مهم‌ترین عوامل درونی بازدارنده در مسیر تربیت اخلاقی معنوی انسان چیست و چگونه می‌توان بر آن‌ها غلبه کرد. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و داده‌های آن به‌صورت کتابخانه‌ای از منابع قرآنی، روایی و آثار اخلاقی و تربیتی جمع‌آوری شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تربیت معنوی از جایگاه والایی در نظام تربیتی اسلام برخوردار است و خداوند در قرآن با صفت «ربّ» به‌عنوان مربی انسان معرفی شده است. با این حال، موانع متعددی از درون انسان بر این مسیر اثر منفی می‌گذارند که مهم‌ترین آن‌ها هوای نفس، جهالت، دل‌بستگی به دنیا، تکبر، غرور و خودپسندی است. غلبه بر این موانع، نیازمند خودآگاهی، تهذیب نفس و تقویت ایمان و تقوا است.