مطالعه مقایسه‌ای رفتارهای امنیتی آلمان و فرانسه در پرتو فرهنگ استراتژیک

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای گرایش اروپا، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qpss.2024.79752.3412
چکیده

پرسش پژوهش به‌دنبال دلیل تفاوت رفتارهای آلمان و فرانسه مقابل مسائل مشابه علی‌رغم اشتراکات بسیار است. برای رسیدن به پاسخ پرسش اصلی پژوهش، یک چارچوب تحلیلی «فرهنگ استراتژیک» با مجموعه‌ متغیرهایی از سه سطح تحلیلی اصلی (داخلی، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای) طرح می‌شود. روش پژوهش، کیفی مبتنی بر مقایسه و داده‌های جمع‌آوری شده از اسناد بالادستی دفاعی و امنیتی، نظامی و تحلیل‌های تاریخی است. به‌عنوان نمونه، مقاله با تبیین دقیق ظرافت‌ها و تفاوت‌های رفتاری در رویکرد امنیتی دو کشور نشان می‌دهد چرا آلمان بر خلاف رویکرد سنتی غیرنظامی خود بر سر توقیف نفتکش استنا اپیمپرو انگلیس با ایران رفتاری متفاوت داشت؟ مقاله نشان می‌دهد در فرهنگ استراتژیک آلمان، پیگیری امنیتِ اروپا در پیوند با هویت اروپایی و فرهنگ استراتژیک فرانسه پیگیری امنیتِ اروپایی در پیوند با اندیشه گلیستی است. ادارک آلمانی‌ها از تهدیدات شبکه‌ای و فراگیر و اقدام نظامی را برای حفظ ثبات و نظم بین‌المللی به‌جا می‌دانند. در مقابل تصور نخبگان فرانسوی از جایگاه ژئوپولیتیکی کشور در مناطق دوردست و قاره آفریقا، اقدام نظامی ولو یک‌جانبه را در مجموعه اولویت‌های فرهنگ استراتژیک این کشور قرار می‌دهد. مقایسه فرهنگ‌های استراتژیک دو کشور نشان می‌دهد؛ علی‌رغم وجود تعهد بالا به نهاد فراملی اتحادیه ‌اروپایی، در سطح فرامنطقه‌ای (نگرش به ناتو و تعریف حوزه‌های ژئوپولیتیکی) شکاف زیادی دارند.