تحلیل استراتژیک قدرت هوشمند جمهوری اسلامی ایران در بهره‌گیری از رقابت چین و امریکا بر اساس الگوی SWOT

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد سیاسی و سیاستگذاری عمومی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qpss.2023.75269.3294
چکیده

در سال ­های اخیر شاهد رقابتی چندجانبه میان چین و امریکا بوده‌ایم. جمهوری اسلامی ایران با جایگاه ویژه ژئوپلیتیکی خود، در این رقابت حائز اهمیت راهبردی است. رقابت چین و امریکا و در واقع تغییر روند اعمال یکجانبه قدرت در سطح جهان، فرصتی برای کشورهایی همچون ایران است تا راهبردهای جدیدی را برای خود تعریف کنند و ضمن پرهیز از دخالت مستقیم در درگیری­ های احتمالی آتی، از آن بیشترین بهره را ببرند. پرسش پژوهش این است که مناسب­ترین استراتژی ­ها برای ایران برای بهره ­گیری از رقابت چین و امریکا کدام هستند؟ بر مبنای مفهوم قدرت هوشمند، از الگوی تحلیلی SWOT برای استخراج استراتژی­ ها استفاده شده است که نظام ­دهنده داده­هایی است که با استفاده از منابع اسنادی- کتابخانه ­ای و مصاحبه نیمه­ ساخت‌مند با صاحب­نظران جمع­آوری شده­اند. در این الگو قوت­ها + فرصت­ها= راهبردهای تهاجمی، قوت­ها + تهدیدها= راهبردهای محافظه­کارانه، ضعف­ها + فرصت­ها= راهبردهای رقابتی و ضعف­ها + تهدیدها= راهبردهای تدافعی را بدست داده­اند. اهم استراتژی­های مذکور شامل استفاده همزمان از فناوری­های دو قدرت در عین تلاش برای کاهش وابستگی به طرفین؛ توجه به مقوله دیپلماسی عمومی- رسانه­ای جهت اقناع افکار عمومی در اتخاذ راهبردهای جدید و برقراری روابط تجاری مناسب با سایر کشورها در کنار چین برای جلوگیری از وابستگی به یک کشور هستند.