نفقه والدین و اولاد از نگاه قانون مدنی افغانستان و ایران با تأکید بر آیات و روایات

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ایران

doi
10.22034/jf8.2026.100799
چکیده

یکی از مباحث مهم حقوقی ـ مالی در نظام حقوقی اسلام و حقوق افغانستان و ایران، نفقه‌ی والدین و اولاد می‌باشد. در فقه امامیه و قانون مدنی ایران که از قوانین تابع فقه امامیه است و قانون مدنی افغانستان که بر اساس فقه حنفی تنظیم شده است، نفقه به معنای تأمین نیازمندی‌های افراد نیازمند خانواده معرفی شده و رفع این نیازمندی‌ها به عهده‌ی فردی است که توانایی مالی دارد. نهاد نفقه علاوه بر این‌که یک رابطه‌ی مالی متقابل میان والدین و فرزندان برقرار می‌کند، ادای آن تعاملی انسانی و اسلامی در جهت تحکیم و تشیید بنیان خانواده به شمار می‌رود. تأمین نفقه والدین و اولاد از واجبات والدین و اولاد و بالاترین مصداق از مصادیق تعاون بر نیکی‌هاست که مورد تأکید قرآن کریم بوده و هست (سوره مائده، آیه 2). در حقوق مدنی افغانستان و ایران، مفهوم، ویژگی‌ها، میزان و ماهیت حقوقی نفقه بیان شده است. تحقیق حاضر علاوه بر تبیین مفاهیم فوق، شرایط پرداخت‌کننده و گیرنده‌ی نفقه را بررسی نموده و در مورد الزام منفق و شرایط اثبات نیاز منفق‌علیه مباحث جدی را مطرح کرده است. دعوای مطالبه‌ی نفقه و چگونگی اجرای حکم توسط قانون نیز از مباحث مطرح‌شده در این نوشتار بوده است. نتیجه‌ی بحث، مقایسه‌ای میان قانون مدنی ایران و افغانستان در باب نفقه والدین و اولاد بوده است.