شرایط، آثار و احکام صدور قرار نظارت قضایی در مرحلۀ تحقیقات مقدماتی در حقوق کیفری ایران و افغانستان

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

doi
10.22034/jf8.2025.100754
چکیده

چکیده تحقیقات مقدماتی، حساس‌ترین مرحله از فرایند کیفری است؛ زیرا نخستین مواجهه متهم با دستگاه عدالت کیفری در این مرحله انجام می‌شود و اساس پرونده کیفری در همین مرحله شکل می‌گیرد. لذا توجه به اصول دادرسی عادلانه در این مرحله از اهمیت بسیاری برخوردار است. در دنیای امروزی و در حال حاضر، انتقادات زیادی نسبت به توسل به زندان‌ها و بازداشت‌گرایی مطرح شده است. پیشنهاد و طرح جایگزین‌هایی به مرحله پیش از محاکمه نیز تسری یافته و موجب شده است که نظام‌های کیفری، به تبعیت از اسناد بین‌المللی، توسل به قرارهای بازداشت موقت را در مرحله قبل از محاکمه و پیش از ثبوت حکم مجرمیت به حداقل رسانده و در این راستا از نهادهای نظارت‌محور به عنوان قرارهای تأمین کیفری استفاده کنند. از آنجا که اخذ تدابیر احتیاطی و تأمین کیفری در اکثر رسیدگی‌های جزایی امری کاملاً ضروری به شمار می‌آید، یکی از مواردی که در قوانین کیفری ایران و افغانستان پیش‌بینی شده، تدابیر احتیاطی و قرارهای نظارت قضایی است. در این تحقیق، به روش تحلیلی ـ توصیفی، شرایط و آثار قرار نظارت قضایی پیش از محاکمه به‌صورت تطبیقی در حقوق ایران و افغانستان مورد بررسی قرار گرفته است. هدف از وضع قرارهای نظارت قضایی، اصلاح و بازپروری متهم و حفظ حقوق بزه‌دیده و جامعه می‌باشد که در پژوهش حاضر مواد قانونی کشورهای افغانستان و ایران واکاوی شده است.