اهمیت تاکسونومیکی انتوژنی گل در جنس سلوی (Salvia) از تیره نعنا (Lamiaceae): مطالعه موردی در گونه سلوی Salvia santolinifolia

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه زیست شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

3 بخش تحقیقات گیاه شناسی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، ایران

4 بخش تحقیقات گیاه شناسی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، ایران

doi
10.22034/jpr.2024.8466.3360
چکیده

جنس سلوی (Salvia L.) از بزرگترین جنس‌های تیره نعنا (Lamiaceae) می‌باشد. گونه‌های این جنس با داشتن دو پرچم زایای جلویی مشخص می‌شوند. هر کدام از این پرچم‌ها، ساختار تبرزینی یا اهرم‌مانند داشته، از دو بازوی معمولا نامساوی تشکیل می‌شوند که در روی یک پایه قرار گرفته‌اند. بر این اساس در تقسیم‌بندیهای سنتی، جنس تک‌نیایی محسوب می‌شود. هر چند، در تقسیم‌بندی‌های مولکولی اخیر این دیدگاه رد شده است. براساس یکی از این تقسیم بندی‌ها، گونه سلویBoiss. S. santolinifolia به جنس Pleudia Raf. منتقل و بصورت Pleudia santolinifolia (Boiss.) Will, Schmalz & Class.-Bockh. معرفی شده است. جهت بررسی وضعیت تاکسونومیکی این گونه، انتوژنی گل با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد الگوی شکل‌گیری گل مرکزرو (centripetal) است، ابتدا کاسه، سپس گلبرگ‌ها و پرچم‌ها و در نهایت برچه‌ها بوجود می‌آیند. الگوی شکل‌گیری کاسبرگ‌ها، بصورت یکطرفه بوده، ابتدا سه کاسبرگ نزدیک به محور (adaxial) و سپس 2 کاسبرگ دور از محور (abaxial) شکل می‌گیرند. الگوی شکل-گیری گلبرگ‌ها دوطرفه بوده، ابتدا گلبرگ وسطی دور از مرکز، سپس دو گلبرگ نزدیک به مرکز و در نهایت دو گلبرگ جانبی شکل می‌گیرد. شکل‌گیری دو پرچم نازا با تاخیرآغاز می‌شود. در نهایت برچه‌ها شکل می‌گیرد. نتایج نشان داد ترتیب شکل‌گیری قطعات گل در این گونه برخلاف سایر گونه‌های جنس Salvia از نوع کاملا مجزا (strict) می‌باشد طوریکه هیچ گونه همپوشانی بین قطعات وجود ندارد. الگوی شکل‌گیری قطعات گل به‌ویژه گلبرگ‌ها با مورخوش (S. majdae) مشابه است. براساس داده‌های این پژوهش، جابجایی این گونه به جنس Pleudia منطقی بنظر می‌رسد.