تحلیل محتوای کتب علوم تجربی دورة دوم ابتدایی از نظر میزان توجه به مؤلفه‌های معرفت‌شناسی شخصی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران

2 استادیار، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه به مؤلفه ­های معرفت‌شناسی شخصی در برنامة درسی علوم تجربی دورة دوم ابتدایی انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی و تحلیل محتوا بود. جامعة آماری پژوهش، شامل کتب درسی علوم تجربی پایه­ های چهارم، پنجم و ششم در سال تحصیلی 98-1397 بود و از آنجا که ضرورت بررسی تمامی محتواها وجود داشته است، نمونه‌گیری وجود نداشته و کل جامعة مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین، در مرحلة پیمایش 22 نفر از اساتید و متخصصان رشته‌های علوم تجربی، ادبیات فارسی و روان‌شناسی به ­صورت هدفمند به­ عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش­نامة معرفت ­شناسی شخصی کودکان و سیاهة ثبت داده استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از شاخص‌های آمار توصیفی مانند فراوانی و درصد و نیز ضریب بار عاملی استفاده شد. یافته­های پژوهش نشان داد که در پایة چهارم، بیشترین تأکید بر سادگی دانش (107 مورد) و کمترین تأکید بر قطعیت دانش (3 مورد) بوده است. در پایة پنجم، بیشترین تأکید بر توجیه‌پذیری دانستن (65 مورد)، نتیجة دانستن (60 مورد) و قطعیت دانش (30 مورد) و کمترین تأکید بر سادگی دانش (30 مورد) بوده است و در پایة ششم، توجیه‌پذیری دانستن (50 مورد) و نتیجة دانستن (40 مورد) بیشترین تأکید را داشته و سادگی دانش (5 مورد) کمتر مورد تأکید بوده است. به­طور کلی، 6/63 درصد از محتوای کتاب­های درسی علوم تجربی پایه­های چهارم تا ششم به مؤلفه­ های معرفت‌شناسی شخصی اختصاص یافته است.