نقش جهت دامنه در تولید رواناب و رسوب سازند‏های گچساران و آغاجاری

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، نور

2 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

4 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jphgr.2021.313859.1007576
چکیده

جهت شیب به ‏طور مستقیم یا با تأثیرگذاری بر سایر عوامل محیطی باعث تغییرِ فرایندهای هیدرولوژیکی خاک به ‏ویژه پتانسیل تولید رواناب و رسوب می‏ شود. در این تحقیق، به‏ منظور بررسی حساسیت به فرسایش جهت‏ های اصلی دامنة نهشته‏ های سازند گچساران و آغاجاری، بخشی از حوضة آبخیز کوه گچ و مرغا در شهرستان ایذه به ‏ترتیب با مساحت 1202 و 1609 هکتار انتخاب شد. این تحقیق به ‏منظور تعیین رواناب و رسوب تولیدی در 16 نقطه و با 3 بار تکرار در سازندهای گچساران و آغاجاری و در شدت‏ های مختلف 1 و 25/1 میلی‏متر در دقیقه در چهار جهت شمالی، جنوبی، شرقی، و غربی به کمک دستگاه باران‏ساز کامفورست انجام شد. در این تحقیق از نرم ‏افزارهای SPSS و EXCEL برای تحلیل داده‏ های حاصل از شبیه‏ ساز باران استفاده شد. بیشترین میزان رسوب در هر دو سازند گچساران و آغاجاری در شدت‏ های 1 و 25/1 میلی‏متر در دقیقه مربوط به دامنه‏ های شرقی است و بیشترین میزان رواناب در سازند آغاجاری مربوط به دامنة شمالی و در سازند گچساران مربوط به دامنة جنوبی است. میزان رسوب تولیدی نیز در سازند آغاجاری در هر دو شدت یادشده بسیار بیشتر از سازند گچساران است. اما میزان رواناب تولیدی در سازند گچساران بسیار بیشتر از سازند آغاجاری نشان داده شد.