نقش جهت دامنه در تولید رواناب و رسوب سازندهای گچساران و آغاجاری
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، نور
2 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
4 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jphgr.2021.313859.1007576چکیده
جهت شیب به طور مستقیم یا با تأثیرگذاری بر سایر عوامل محیطی باعث تغییرِ فرایندهای هیدرولوژیکی خاک به ویژه پتانسیل تولید رواناب و رسوب می شود. در این تحقیق، به منظور بررسی حساسیت به فرسایش جهت های اصلی دامنة نهشته های سازند گچساران و آغاجاری، بخشی از حوضة آبخیز کوه گچ و مرغا در شهرستان ایذه به ترتیب با مساحت 1202 و 1609 هکتار انتخاب شد. این تحقیق به منظور تعیین رواناب و رسوب تولیدی در 16 نقطه و با 3 بار تکرار در سازندهای گچساران و آغاجاری و در شدت های مختلف 1 و 25/1 میلیمتر در دقیقه در چهار جهت شمالی، جنوبی، شرقی، و غربی به کمک دستگاه بارانساز کامفورست انجام شد. در این تحقیق از نرم افزارهای SPSS و EXCEL برای تحلیل داده های حاصل از شبیه ساز باران استفاده شد. بیشترین میزان رسوب در هر دو سازند گچساران و آغاجاری در شدت های 1 و 25/1 میلیمتر در دقیقه مربوط به دامنه های شرقی است و بیشترین میزان رواناب در سازند آغاجاری مربوط به دامنة شمالی و در سازند گچساران مربوط به دامنة جنوبی است. میزان رسوب تولیدی نیز در سازند آغاجاری در هر دو شدت یادشده بسیار بیشتر از سازند گچساران است. اما میزان رواناب تولیدی در سازند گچساران بسیار بیشتر از سازند آغاجاری نشان داده شد.