بررسی ویژگی‏ های رخداد پدیدة گردوخاک خراسان بزرگ در دورة گرم سال و شبیه‏ سازی مسیر آن توسط مدل HYSPLIT (دورة آماری 20۰۰-20۱۷)

نویسندگان

1 گروه محیط‏زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوی، تهران، ایران

3 گروه شیمی جو و آلودگی هوا، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوی، تهران، ایران

4 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوی، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2021.294599.1007466
چکیده

هدف از این تحقیق بررسی‏ پدیدة گردوخاک خراسان بزرگ واقع در شمال شرق و شرق ایران است. این مطالعه در دو بخش آماری و همدیدی در دورة 20۰۰-20۱۷ انجام شد. داده ‏های سازمان هواشناسی کشور و داده‏ های بازتحلیل ERA_Interim و همچنین مدل HYSPLIT به‏ کار گرفته شد. نتایج نشان داد روند تغییرات میانگین روزهای گردوخاک در استان خراسان جنوبی نسبت به خراسان رضوی و شمالی متفاوت است. بیشترین گردوخاک در خراسان رضوی و شمالی در ژوئن و در خراسان جنوبی در مه و ژوئیه رخ می‏ دهد. بیشترین فراوانی طوفان شدید گردوخاک در گناباد و فراوانی تعداد روزهای گردوخاک در طبس و سرخس است. روند تغییرات دید افقی در نهبندان در فصل بهار و تابستان با 34/0+ و 27/0+ افزایشی و در طبس با 28/0- و 3/0- کاهشی است. تغییر دید افقی در بجنورد (خراسان شمالی) در هر دو فصل روند معناداری نشان نمی‏دهد. در فصل بهار گسترش پُرفشار در غرب و کم‏فشار در شرق ایران به توسعة بادهای غربی با میانگین سرعت 10 متر بر ثانیه منجر شده و گردوخاک را از مناطق مرکزی به خراسان بزرگ انتقال می ‏دهد. در تابستان توسعة پُرفشار افغانستان همراه با بادهای شمالی 18 متر بر ثانیه گردوخاک را از بیابان‏ های ترکمنستان و افغانستان انتقال می ‏دهد.