ارزیابی تکتونیک فعال حوضة دینور (غرب ایران) با استفاده از تحلیل پارامترهای مورفومتریک
نویسندگان
1 دانشیار بخش جغرافیا، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز
doi
10.22059/jphgr.2021.308020.1007548چکیده
شبکه های زهکشی به شدت تحت تأثیر فعالیتهای تکتونیکی قرار می گیرد و ارزیابی پارامترهای مورفومتریک به درک بهتر وضعیت تکتونیک فعال در حوضه ها منجر می شود. شرایط زمین شناسی و وقوع زلزله های متعدد بیانگر وضعیت ناآرام تکتونیکی حوضة دینور بوده و تحلیل پارامترهای مورفومتریک شبکة زهکشی می تواند به درک بهترِ وضعیت تکتونیک فعال این حوضه منجر شود. هدف اصلی از اجرای این مطالعه ارزیابی و شناخت وضعیت تکتونیک فعال حوضة دینور و زیرحوضه های آن است. در این پژوهش از پانزده شاخص مورفومتریک برای ارزیابی وضعیت تکتونیک فعال استفاده می شود. با استفاده از آنالیز مؤلفه های اصلی پارامترهای مورفومتریک با بیشترین همبستگی انتخاب شد و بر اساس آنها Relative Active Tectonic Index برای حوضة دینور و زیرحوضه های آن محاسبه شد. نتایج نشان می دهد زیرحوضه هایی با فعالیت تکتونیکی خیلی زیاد و زیاد 91درصد مساحت حوضة دینور را دربر گرفته اند. پراکنش فضایی زیرحوضه ها از نظر میزان فعالیت تکتونیکی نظم خاصی را در دو زون زمین شناسی سنندج- سیرجان و زاگرس نشان نداده و این امر بیانگر فعالیت تکتونیکی در کل محدودة حوضة دینور بر اثر کوتاه شدگی فلات ایران و زون زاگرس تحت فشارش صفحة عربی است. شواهد ژئومورفولوژیکی و وقوع زلزله های دستگاهی از دیگر شاهدهای فعال بودن تکتونیک منطقه در عصر حاضر است.