ارزیابی تکتونیک فعال حوضة دینور (غرب ایران) با استفاده از تحلیل پارامترهای مورفومتریک

نویسندگان

1 دانشیار بخش جغرافیا، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jphgr.2021.308020.1007548
چکیده

شبکه ‏های زهکشی به ‏شدت تحت تأثیر فعالیت‏های تکتونیکی قرار می ‏گیرد و ارزیابی پارامترهای مورفومتریک به درک بهتر وضعیت تکتونیک فعال در حوضه ‏ها منجر می‏ شود. شرایط زمین‏ شناسی و وقوع زلزله‏ های متعدد بیانگر وضعیت ناآرام تکتونیکی حوضة دینور بوده و تحلیل پارامترهای مورفومتریک شبکة زهکشی می‏ تواند به درک بهترِ وضعیت تکتونیک فعال این حوضه منجر شود. هدف اصلی از اجرای این مطالعه ارزیابی و شناخت وضعیت تکتونیک فعال حوضة دینور و زیرحوضه‏ های آن است. در این پژوهش از پانزده شاخص‏ مورفومتریک برای ارزیابی وضعیت تکتونیک فعال استفاده می‏‏ شود. با استفاده از آنالیز مؤلفه‏ های اصلی پارامترهای مورفومتریک با بیشترین همبستگی انتخاب شد و بر اساس آن‏ها Relative Active Tectonic Index برای حوضة دینور و زیرحوضه‏ های آن محاسبه شد. نتایج نشان می‏ دهد زیرحوضه‏ هایی با فعالیت تکتونیکی خیلی زیاد و زیاد 91درصد مساحت حوضة دینور را دربر گرفته ‏اند. پراکنش فضایی زیرحوضه‏ ها از نظر میزان فعالیت تکتونیکی نظم خاصی را در دو زون زمین ‏شناسی سنندج- سیرجان و زاگرس نشان نداده و این امر بیانگر فعالیت تکتونیکی در کل محدودة حوضة دینور بر اثر کوتاه‏ شدگی فلات ایران و زون زاگرس تحت فشارش صفحة عربی است. شواهد ژئومورفولوژیکی و وقوع زلزله‏ های دستگاهی از دیگر شاهدهای فعال‏ بودن تکتونیک منطقه در عصر حاضر است.